Giới phân tích đang nhìn lại trường hợp Apple sau khi Steve Jobs rời ghế điều hành, đặt câu hỏi liệu Nvidia có thể duy trì đà đổi mới và vị thế dẫn đầu khi không còn nhà lãnh đạo gắn liền với thành công của hãng.
Huang từ chức CEO Nvidia hôm 12/11, khép lại hơn ba thập kỷ điều hành công ty mà ông đồng sáng lập năm 1993. Trong thời gian này, Nvidia chuyển mình từ nhà sản xuất bộ xử lý đồ họa phục vụ trò chơi điện tử thành một trong những doanh nghiệp có ảnh hưởng lớn nhất trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), với giá trị vốn hóa từng đạt khoảng 4.000 tỷ USD.
Sự ra đi của Huang khiến Nvidia đối diện một thách thức đặc biệt: tìm người kế nhiệm một nhà lãnh đạo không chỉ điều hành doanh nghiệp mà còn định hình chiến lược công nghệ, văn hóa tổ chức và mạng lưới đối tác toàn cầu. Giám đốc tài chính Colette Kress được giao đảm nhiệm CEO tạm quyền trong khi hội đồng quản trị tìm kiếm người thay thế chính thức.
Bài học từ hai giai đoạn hậu Steve Jobs
Theo South China Morning Post (SCMP), trường hợp Apple sau Steve Jobs là phép so sánh được nhiều nhà phân tích nhắc tới khi đánh giá tương lai Nvidia. Apple từng trải qua hai lần chuyển giao quyền lực gắn với Jobs, nhưng kết quả rất khác nhau.
Năm 1985, Jobs bị hội đồng quản trị Apple đẩy khỏi công ty do những bất đồng về điều hành. Apple sau đó bước vào giai đoạn khó khăn kéo dài, đối mặt nguy cơ suy yếu nghiêm trọng trước khi Jobs trở lại năm 1997. Lần rời đi thứ hai diễn ra vào năm 2011, khi sức khỏe của Jobs suy giảm vì ung thư. Tim Cook, khi đó là giám đốc vận hành, tiếp quản vị trí CEO.
Dưới sự lãnh đạo của Cook, Apple không chỉ duy trì hoạt động mà còn phát triển thành một trong những doanh nghiệp giá trị nhất thế giới. Trong khoảng 15 năm, giá trị thị trường của hãng tăng khoảng 14 lần. Thành công này cho thấy một doanh nghiệp vẫn có thể tiếp tục tăng trưởng sau khi nhà sáng lập hoặc nhà lãnh đạo có tầm nhìn rời vị trí điều hành, nếu có nền tảng quản trị, đội ngũ và chiến lược đủ vững chắc.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng Nvidia không thể đơn giản lặp lại mô hình Apple. Một trong những khác biệt quan trọng nằm ở mức độ gắn kết giữa Huang và các hoạt động cốt lõi của Nvidia. Ông vừa là người định hướng công nghệ, vừa đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng quan hệ với khách hàng, nhà cung cấp và các đối tác trong hệ sinh thái AI.
Theo nhận định được SCMP dẫn lại từ giới phân tích, sự vắng mặt của Huang có thể khiến Nvidia chuyển sang mô hình điều hành thận trọng hơn, chú trọng hiệu quả tài chính và lợi ích cổ đông. Điều đó có thể mang lại sự ổn định cho doanh nghiệp, nhưng cũng đặt ra nguy cơ làm giảm tốc độ đưa ra những quyết định đổi mới có mức độ rủi ro cao.
Lợi thế của Nvidia không chỉ nằm ở chip
Nvidia hiện giữ vị thế nổi bật trong thị trường bộ xử lý đồ họa (GPU) phục vụ huấn luyện và vận hành các mô hình AI. Tuy nhiên, lợi thế của công ty không chỉ đến từ hiệu năng phần cứng mà còn từ hệ sinh thái phần mềm, đặc biệt là nền tảng CUDA, cùng mạng lưới khách hàng và đối tác được xây dựng trong nhiều năm.
Huang đóng vai trò trung tâm trong việc thúc đẩy chiến lược chuyển GPU từ sản phẩm phục vụ đồ họa sang nền tảng tính toán cho AI. Ông cũng là người trực tiếp quảng bá tầm nhìn của Nvidia, thuyết phục khách hàng và đối tác đầu tư vào hạ tầng AI dựa trên công nghệ của hãng.
Điều này tạo nên một dạng rủi ro thường được giới đầu tư gọi là “rủi ro nhân sự chủ chốt” – khi giá trị và triển vọng của doanh nghiệp phụ thuộc đáng kể vào một cá nhân. Theo các phân tích được truyền thông quốc tế dẫn lại, sự ra đi của Huang có thể ảnh hưởng đến khả năng Nvidia duy trì những thỏa thuận chiến lược trong chuỗi cung ứng, đặc biệt với các đối tác sản xuất chip và bộ nhớ.
Một trong những mối quan hệ quan trọng nhất của Nvidia là với TSMC, nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới. Huang được cho là đã trực tiếp xây dựng quan hệ sâu sắc với Morris Chang, nhà sáng lập TSMC, qua đó góp phần bảo đảm năng lực sản xuất trong bối cảnh nhu cầu chip AI tăng mạnh và công suất chế tạo tiên tiến ngày càng khan hiếm.
Các hợp đồng và cam kết hiện có có thể tiếp tục được thực hiện sau khi Huang rời đi. Tuy nhiên, câu hỏi lớn hơn là Nvidia có còn duy trì được khả năng xây dựng những thỏa thuận mới với tốc độ và mức độ linh hoạt như trước hay không.
Kế nhiệm không chỉ là tìm một CEO mới
Bài toán của Nvidia không đơn thuần là lựa chọn một người có năng lực quản lý tài chính hoặc kinh doanh. Doanh nghiệp cần một nhà lãnh đạo đủ am hiểu công nghệ bán dẫn, có tầm nhìn về AI và khả năng điều phối một hệ sinh thái rộng lớn gồm nhà cung cấp, khách hàng, đối tác phần mềm và các nhà đầu tư.
Colette Kress, CEO tạm quyền, có kinh nghiệm tài chính và hiểu rõ hoạt động của Nvidia. Tuy nhiên, giới phân tích vẫn đặt câu hỏi liệu bà có thể đảm nhiệm vai trò chiến lược vốn gắn liền với Huang trong dài hạn hay không. Một số chuyên gia cho rằng ứng viên kế nhiệm cần có nền tảng kỹ thuật sâu, đồng thời đủ năng lực quản trị một doanh nghiệp có hoạt động trải rộng từ chip, phần mềm đến hạ tầng AI.
Thách thức còn nằm ở việc giữ chân đội ngũ lãnh đạo cấp cao và nhân sự kỹ thuật chủ chốt. Nvidia sở hữu nhiều chuyên gia đã tham gia phát triển các nền tảng công nghệ quan trọng của công ty. Nếu quá trình chuyển giao quyền lực gây ra bất ổn nội bộ hoặc khiến nhân sự chủ chốt rời đi, tác động có thể vượt xa những biến động ngắn hạn trên thị trường chứng khoán.
Một yếu tố khác là khả năng duy trì văn hóa đổi mới. Các doanh nghiệp công nghệ thường phải đưa ra những quyết định đầu tư lớn trong điều kiện chưa chắc chắn, đặc biệt khi phát triển kiến trúc chip mới hoặc mở rộng sang thị trường chưa hình thành rõ ràng. Một CEO kế nhiệm có thể lựa chọn cách tiếp cận thận trọng hơn, nhưng nếu sự thận trọng làm chậm các quyết định chiến lược, Nvidia có nguy cơ đánh mất một phần lợi thế trước các đối thủ.
Thị trường sẽ đánh giá lại triển vọng Nvidia
Việc Huang rời Nvidia khiến nhà đầu tư phải xem xét lại triển vọng của công ty, trong bối cảnh thị trường AI vẫn đang thu hút những khoản đầu tư khổng lồ. Câu hỏi không chỉ là Nvidia có tiếp tục bán được GPU hay không, mà còn là công ty có thể duy trì vai trò trung tâm trong chuỗi giá trị AI khi người đứng đầu thay đổi.
Trong ngắn hạn, nhu cầu đối với chip Nvidia khó có thể biến mất chỉ vì thay đổi CEO. Các kế hoạch sản phẩm, đơn hàng và hợp đồng sản xuất đã được xây dựng từ trước vẫn là nền tảng cho hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, trong trung và dài hạn, năng lực hoạch định chiến lược, khả năng tiếp cận nguồn cung và quan hệ với các đối tác sẽ là những yếu tố quyết định.
Trường hợp Apple cho thấy việc một doanh nghiệp mất đi nhà lãnh đạo mang tính biểu tượng không nhất thiết dẫn đến suy giảm. Nhưng kết quả phụ thuộc vào cách tổ chức chuẩn bị cho quá trình kế nhiệm và khả năng biến tầm nhìn của người sáng lập thành năng lực vận hành có tính hệ thống.
Với Nvidia, thách thức lớn nhất có thể không phải là tìm một người có thể thay thế Jensen Huang ở mọi vai trò, mà là xây dựng một cơ chế lãnh đạo đủ mạnh để những vai trò đó không còn phụ thuộc vào một cá nhân. Nếu làm được điều này, Nvidia có thể tiếp tục phát triển dựa trên nền tảng công nghệ và hệ sinh thái đã hình thành. Ngược lại, sự ra đi của Huang có thể đánh dấu một giai đoạn mà công ty phải tái định hình cả chiến lược lẫn cách thức vận hành.