Sau những kết quả chưa thực sự như kỳ vọng từ Đạo luật Chip châu Âu (European Chips Act) đầu tiên, Liên minh châu Âu (EU) đang chuẩn bị triển khai phiên bản kế tiếp mang tên Chips Act 2.0 nhằm tăng cường năng lực tự chủ bán dẫn và giảm phụ thuộc vào Mỹ cũng như châu Á. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia trong ngành, phiên bản mới này vẫn mang nhiều đặc điểm tương đồng với chính sách trước đó và chưa chắc giải quyết được những vấn đề cốt lõi của ngành công nghiệp bán dẫn châu Âu.
Ủy ban châu Âu đã chính thức công bố đề xuất Chips Act 2.0 vào đầu tháng 6/2026. Mục tiêu của chương trình là tiếp tục thúc đẩy đầu tư vào ngành bán dẫn, xây dựng năng lực sản xuất chip tiên tiến trong khu vực, đồng thời tăng khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược. Theo Brussels, đạo luật mới sẽ giúp châu Âu củng cố vị thế trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu và giảm các phụ thuộc mang tính chiến lược vào bên ngoài.
Điểm khác biệt đáng chú ý của Chips Act 2.0 là sự dịch chuyển từ tư duy tập trung hoàn toàn vào phía cung sang việc kích thích nhu cầu sử dụng chip sản xuất tại châu Âu. Thay vì chỉ hỗ trợ xây dựng các nhà máy chế tạo bán dẫn, EU muốn khuyến khích các chính phủ và doanh nghiệp trong khu vực ưu tiên sử dụng chip do các công ty châu Âu thiết kế và sản xuất. Các cơ chế như “Demand Accelerators”, các hợp đồng bao tiêu sản phẩm (offtake agreements) và chương trình mua sắm công sẽ được triển khai nhằm tạo thị trường cho các doanh nghiệp bán dẫn nội địa.
Sự thay đổi này xuất phát từ thực tế rằng Chips Act đầu tiên chưa đạt được nhiều mục tiêu tham vọng đã đề ra. Khi được công bố năm 2022, EU kỳ vọng sẽ nâng thị phần sản xuất chip toàn cầu của châu Âu từ khoảng 10% lên 20% vào năm 2030 thông qua các khoản hỗ trợ trị giá hơn 43 tỷ euro. Tuy nhiên, nhiều dự án lớn đã gặp khó khăn hoặc bị trì hoãn, trong đó đáng chú ý là kế hoạch xây dựng các siêu nhà máy của Intel tại Đức. Một trong những nguyên nhân chính là châu Âu thiếu nhu cầu nội địa đủ lớn đối với các loại chip tiên tiến, trong khi số lượng công ty thiết kế chip quy mô lớn cũng còn hạn chế.
Các nhà quan sát cho rằng Chips Act 2.0 đang phản ánh sự thừa nhận của Brussels rằng việc chỉ dùng trợ cấp để thu hút các nhà sản xuất bán dẫn hàng đầu thế giới đến xây dựng nhà máy là chưa đủ. Để các khoản đầu tư phát huy hiệu quả, châu Âu cần xây dựng một hệ sinh thái hoàn chỉnh bao gồm thiết kế chip, nghiên cứu, vật liệu, thiết bị sản xuất và đặc biệt là thị trường tiêu thụ.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng Chips Act 2.0 vẫn chưa tạo ra một cuộc cách mạng thực sự trong chính sách công nghiệp bán dẫn của châu Âu. Phần lớn các công cụ được đề xuất vẫn xoay quanh trợ cấp, ưu đãi đầu tư và các chương trình hỗ trợ tương tự phiên bản đầu tiên. Thay vì giải quyết những hạn chế mang tính cấu trúc như chi phí năng lượng cao, thiếu nhân lực trình độ cao hay môi trường đầu tư kém cạnh tranh so với Mỹ và châu Á, chương trình mới tiếp tục dựa nhiều vào nguồn ngân sách công.
Một số tổ chức ngành công nghiệp lại đánh giá tích cực hơn. Theo Hiệp hội Công nghiệp Điện tử Toàn cầu (Global Electronics Association), Chips Act 2.0 thể hiện bước tiến quan trọng trong nỗ lực xây dựng chủ quyền công nghệ của châu Âu và mở rộng phạm vi hỗ trợ từ sản xuất chip sang toàn bộ hệ sinh thái điện tử, từ bán dẫn đến các hệ thống ứng dụng cuối cùng.
Các tài liệu tham vấn của EU cho thấy ngành bán dẫn châu Âu sẽ cần tới khoảng 120 tỷ euro đầu tư công và tư nhân từ nay đến năm 2035, trong đó riêng lĩnh vực sản xuất bán dẫn tiên tiến cần khoảng 30 tỷ euro. Điều này cho thấy quy mô thách thức mà châu Âu phải đối mặt nếu muốn cạnh tranh với Mỹ, Trung Quốc, Đài Loan hay Hàn Quốc trong cuộc đua công nghệ bán dẫn toàn cầu.
Dù còn nhiều tranh luận, Chips Act 2.0 phản ánh quyết tâm ngày càng mạnh mẽ của châu Âu trong việc xây dựng năng lực công nghệ chiến lược. Trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phức tạp và ngành AI thúc đẩy nhu cầu bán dẫn tăng mạnh trên toàn cầu, EU đang nỗ lực bảo đảm rằng châu Âu không chỉ là thị trường tiêu thụ công nghệ mà còn là một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị bán dẫn thế giới.