Mặc dù kết quả các cuộc đàm phán chưa được công bố cụ thể. Nhưng theo thông tin từ Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã đăng trên mạng xã hội Truth Social của ông thì kết quả các cuộc đàm phán là khá tích cực. Phía Trung Quốc, thông qua hãng thông tấn Xinhua, gọi đây là “bước đi tích cực và cần thiết để giải quyết bất đồng”, nhưng nhấn mạnh rằng họ sẽ không từ bỏ lợi ích cốt lõi.

Vietnet24h xin đưa ra một số phân tích và bình luận dựa trên những gì các bên đã trao đổi và thông tin sau đây.

Lập trường của Trung Quốc trong đàm phán thuế quan với Hoa Kỳ
Trung Quốc đã thể hiện một lập trường cứng rắn nhưng cũng có những dấu hiệu sẵn sàng đàm phán trong bối cảnh căng thẳng thương mại với Hoa Kỳ leo thang với các điểm chính:

1. Yêu cầu dỡ bỏ thuế quan trước: Trung Quốc liên tục nhấn mạnh rằng Hoa Kỳ phải dỡ bỏ các mức thuế quan “đơn phương” (hiện ở mức 145% đối với hàng hóa Trung Quốc) trước khi tiến hành đàm phán nghiêm túc. Bộ Thương mại Trung Quốc và Bộ Ngoại giao đã nhiều lần khẳng định rằng bất kỳ cuộc đàm phán nào cũng phải dựa trên “bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau và cùng có lợi”. Ví dụ, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Guo Jiakun nhấn mạnh: “Bất kỳ hình thức áp lực hay ép buộc nào đối với Trung Quốc sẽ không hiệu quả”.

2. Phản ứng với các tuyên bố của Hoa Kỳ: Trung Quốc đã bác bỏ các tuyên bố của Tổng thống Donald Trump về việc hai bên đã bắt đầu đàm phán, gọi đó là “tin giả” và “gây nhầm lẫn cho công chúng”. Vào ngày 24/4/2025, Bộ Thương mại Trung Quốc tuyên bố: “Hiện tại hoàn toàn không có đàm phán về kinh tế và thương mại giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ”. Tuy nhiên, đến đầu tháng 5, Trung Quốc thừa nhận đang “đánh giá” lời đề nghị đàm phán từ Hoa Kỳ, cho thấy một sự thay đổi trong thái độ.

3. Tư thế không nhượng bộ: Trung Quốc nhấn mạnh rằng họ sẽ không “quỳ xin” hay nhượng bộ trước “kẻ bắt nạt”. Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã phát hành một video tuyên truyền cáo buộc Hoa Kỳ “bắt nạt” và gọi việc nhượng bộ là “uống thuốc độc”. Thái độ này được củng cố bởi các bài viết trên truyền thông nhà nước, như Xinhua, khẳng định “quyết tâm bảo vệ lợi ích phát triển của Trung Quốc là không thể lay chuyển”.

Chiến lược của Trung Quốc
Trung Quốc đã áp dụng một chiến lược đa chiều để đối phó với thuế quan của Hoa Kỳ và giảm thiểu tác động kinh tế:

1. Đàm phán thận trọng: Dù ban đầu từ chối đàm phán, Trung Quốc đã đồng ý gặp gỡ các quan chức Hoa Kỳ tại Geneva, Thụy Sĩ, vào ngày 10-11/5/2025. Phó Thủ tướng Hạ Lợi Phong đã gặp Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Scott Bessent và Đại diện Thương mại Jamieson Greer. Cuộc gặp này được xem là bước đi đầu tiên để giảm căng thẳng, nhưng cả hai bên đều không kỳ vọng vào một bước đột phá lớn.

2. Miễn thuế có chọn lọc: Trung Quốc đã âm thầm miễn thuế cho một số hàng hóa Mỹ trị giá khoảng 40 tỷ USD, bao gồm dược phẩm, vi mạch, động cơ máy bay và ethane, nhằm giảm tác động của thuế quan đối với các doanh nghiệp trong nước. Điều này cho thấy Trung Quốc đang cố gắng duy trì một số hoạt động thương mại thiết yếu bất chấp căng thẳng.

3. Tăng cường quan hệ với các đối tác khác: Trung Quốc đang tích cực xây dựng quan hệ thương mại với các khu vực khác để giảm phụ thuộc vào thị trường Hoa Kỳ. Ví dụ, Đông Nam Á đã vượt qua Liên minh châu Âu để trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trên cơ sở khu vực. Trung Quốc cũng đang tìm cách củng cố vị thế của mình trong thương mại toàn cầu bằng cách tự định vị là “người ủng hộ mạnh mẽ nhất cho chế độ thương mại tự do toàn cầu”, theo nhận định của Dinny McMahon từ Trivium.

4. Kích thích kinh tế nội địa: Để đối phó với tác động của thuế quan, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc đã công bố các biện pháp kích thích kinh tế vào đầu tháng 5/2025, bao gồm giảm lãi suất liên ngân hàng và yêu cầu dự trữ của các ngân hàng, giải phóng khoảng 1 nghìn tỷ nhân dân tệ (khoảng 138 tỷ USD) thanh khoản. Các biện pháp này nhằm hỗ trợ các nhà xuất khẩu và thúc đẩy tiêu dùng nội địa, giảm phụ thuộc vào xuất khẩu sang Mỹ.

5. Hạn chế xuất khẩu khoáng sản chiến lược: Trung Quốc đã áp dụng các biện pháp trả đũa bằng cách hạn chế xuất khẩu khoáng sản quan trọng (như đất hiếm) mà Hoa Kỳ cần cho sản xuất công nghệ cao, như chất bán dẫn, drone và ô tô. Điều này gây áp lực lớn lên chuỗi cung ứng của Hoa Kỳ.

Tác động kinh tế đối với Trung Quốc
Cuộc chiến thuế quan đã gây ra nhiều áp lực lên nền kinh tế Trung Quốc, vốn đang đối mặt với nhiều thách thức nội tại:

1. Suy giảm xuất khẩu: Dữ liệu công bố vào ngày 9/5/2025 cho thấy xuất khẩu của Trung Quốc sang Hoa Kỳ giảm 21% trong tháng 4/2025 so với cùng kỳ năm trước. Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến các ngành như điện tử, dệt may và dược phẩm, vốn chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu sang Mỹ.

2. Nguy cơ mất việc làm: Ngân hàng đầu tư Nomura cảnh báo rằng cuộc chiến thương mại có thể khiến Trung Quốc mất tới 16 triệu việc làm do xuất khẩu sang Mỹ giảm mạnh. Nhiều công ty Trung Quốc gặp khó khăn trong việc tìm thị trường thay thế, vì các nước đang phát triển không có khả năng tiêu thụ lượng hàng hóa lớn như Mỹ.

3. Áp lực từ các vấn đề nội tại: Trung Quốc đang đối mặt với suy thoái kéo dài trong lĩnh vực bất động sản và lạm phát âm do tăng trưởng kinh tế chậm. Hoạt động sản xuất tại các nhà máy Trung Quốc đã chậm lại trong tháng 4/2025, với Cục Thống kê Quốc gia đổ lỗi cho “những thay đổi mạnh mẽ trong môi trường quốc tế”.

4. Tâm lý thị trường: Các ngân hàng Phố Wall đã hạ dự báo tăng trưởng GDP của Trung Quốc cho năm 2025, với một số chuyên gia cảnh báo nguy cơ suy thoái nếu căng thẳng thương mại leo thang. Tuy nhiên, việc miễn thuế có chọn lọc và các biện pháp kích thích kinh tế cho thấy Trung Quốc đang cố gắng giảm thiểu tác động trong ngắn hạn.

Các hành động cụ thể gần đây

1. Cuộc gặp tại Geneva: Cuộc đàm phán ngày 10-11/5/2025 tại Geneva là cuộc gặp chính thức đầu tiên kể từ khi Trump áp thuế 145% vào tháng 4/2025. Trump mô tả cuộc gặp là “rất tốt” và “thân thiện nhưng mang tính xây dựng”, nhưng không có thông tin chi tiết về kết quả. Trung Quốc, thông qua hãng thông tấn Xinhua, gọi đây là “bước đi tích cực và cần thiết để giải quyết bất đồng”, nhưng nhấn mạnh rằng họ sẽ không từ bỏ lợi ích cốt lõi.

2. Tuyên truyền và ngoại giao: Trung Quốc đã sử dụng truyền thông nhà nước để củng cố lập trường của mình, với các bài viết chỉ trích Hoa Kỳ và kêu gọi đoàn kết quốc tế chống lại “chủ nghĩa bá quyền”. Ngoại trưởng Vương Nghị gần đây đã phát biểu tại Kazakhstan rằng Trung Quốc sẽ tìm kiếm sự đoàn kết với các quốc gia khác để chống lại “áp lực bắt nạt” từ Hoa Kỳ.

3. Phản ứng với các đối tác khác của Hoa Kỳ: Trung Quốc bày tỏ lo ngại khi các đối tác thương mại lớn như Việt Nam, Ấn Độ và Nhật Bản bắt đầu đàm phán với Hoa Kỳ, sợ bị cô lập trong bàn đàm phán. Điều này là một trong những lý do khiến Trung Quốc đồng ý tham gia cuộc gặp tại Geneva, theo các nguồn tin nội bộ.

Triển vọng
Chiến lược dài hạn: Trung Quốc dường như đang chuẩn bị cho một cuộc đàm phán kéo dài, với mục tiêu ít nhất là đạt được một lệnh “đình chiến” 90 ngày tương tự như các quốc gia khác đã nhận từ Hoa Kỳ. Tuy nhiên, Trung Quốc không sẵn sàng nhượng bộ lớn, đặc biệt liên quan đến các vấn đề như trợ cấp công nghệ hoặc thực hành thương mại mà Hoa Kỳ cho là không công bằng.

Áp lực nội bộ: Dù công khai cứng rắn, Trung Quốc đang chịu áp lực lớn từ các vấn đề kinh tế nội tại và nguy cơ mất việc làm. Điều này có thể buộc Trung Quốc phải linh hoạt hơn trong đàm phán, nhưng họ sẽ không dễ dàng nhượng bộ trước áp lực từ Hoa Kỳ.

Tác động toàn cầu: Trung Quốc đang cố gắng định vị mình là một bên “có trách nhiệm” trong thương mại toàn cầu, tận dụng cơ hội để tăng cường quan hệ với các khu vực khác như Đông Nam Á và châu Phi. Tuy nhiên, nếu đàm phán thất bại, Trung Quốc có thể đẩy mạnh các biện pháp trả đũa, như hạn chế xuất khẩu khoáng sản chiến lược, gây thêm gián đoạn cho chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trung Quốc đang chơi một ván bài chiến lược, vừa thể hiện sự cứng rắn để bảo vệ hình ảnh trong nước và quốc tế, vừa tìm cách giảm thiểu thiệt hại kinh tế thông qua các biện pháp kích thích nội địa và ngoại giao đa phương. Cuộc gặp tại Geneva là một tín hiệu tích cực, nhưng với sự thiếu tin tưởng sâu sắc giữa hai bên và lập trường không khoan nhượng của cả Trump lẫn Bắc Kinh, khả năng đạt được một thỏa thuận bền vững trong ngắn hạn là rất thấp. Trung Quốc có thể sẽ tiếp tục duy trì lập trường “đàm phán nhưng không nhượng bộ”, đồng thời tận dụng các đòn bẩy như khoáng sản chiến lược để gây áp lực ngược lại Hoa Kỳ. Tuy nhiên, áp lực kinh tế nội bộ có thể buộc Trung Quốc phải linh hoạt hơn trong tương lai, đặc biệt nếu các đối tác thương mại khác đạt được thỏa thuận với Hoa Kỳ và Trung Quốc bị cô lập.