Bộ Công Thương cho rằng, năm 2021, kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp bởi dịch bệnh Covid-19 ảnh hưởng nặng nề tới mọi lĩnh vực đời sống kinh tế xã hội của các quốc gia.
Tại Việt Nam, Covid-19 có một số thời điểm làm gián đoạn hoạt động sản xuất kinh doanh, giao thương hàng hóa. Nhưng trong bối cảnh đó, hoạt động ngoại thương của Việt Nam vẫn giữ được mức tăng trưởng ấn tượng.
Tính đến hết tháng 11 tháng năm 2021, tổng kim ngạch xuất - nhập khẩu đạt 602 tỷ USD tăng 22,8% so với cùng kỳ. Trong đó kim ngạch xuất khẩu hàng hóa 11 tháng đạt 301,73 tỷ USD, tăng 18,3% so với cùng kỳ năm trước. Kim ngạch nhập khẩu hàng hóa 11 tháng đạt 300,27 tỷ USD, tăng 27,9% so với cùng kỳ năm trước. Cán cân thương mại 11 tháng xuất siêu 1,46 tỷ USD.
Ước tính tổng kim ngạch xuất- nhập khẩu cả năm 2021 đạt khoảng 660,1 tỷ USD, tăng 21% so với năm 2020. Kim ngạch xuất khẩu ước đạt khoảng 331,1 tỷ USD, tăng 17,2% so với năm 2020. Kim ngạch nhập khẩu ước đạt khoảng 329 tỷ USD, tăng 25,2% so với năm 2020. Cán cân thương mại năm 2021 xuất siêu ước đạt khoảng 2,1 tỷ USD, tăng 0,64% so với năm 2020.
Bộ Công Thương dự kiến, năm 2021 có 37 nhóm hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, tăng 4 nhóm hàng so với năm 2020 (có 33 nhóm hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD).
Cơ cấu xuất khẩu chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng các sản phẩm công nghiệp chế biến. Đây cũng là nhóm hàng có tỷ trọng tăng nhanh nhất trong cơ cấu hàng xuất khẩu, là nhân tố quyết định tạo nên bứt phá về kim ngạch xuất khẩu cũng như cán cân thương mại thặng dư, dự kiến năm 2021, tỷ trọng đạt 86,1%.
Nhóm hàng nông, lâm, thủy sản cũng có tỷ trọng giảm đều qua các năm (dự kiến năm 2021 tỷ trọng đạt 8,4%). Tỷ trọng nhóm hàng nhiên liệu khoáng sản, nhóm hàng có lợi thế về tài nguyên nhưng hạn chế về nguồn cung giảm mạnh.
Các mặt hàng nhập khẩu chủ yếu phục vụ lắp đặt thiết bị dây chuyền công nghệ và làm nguyên liệu đầu vào cho sản xuất, đặc biệt là sản xuất hàng xuất khẩu.
Theo Thứ trưởng Trần Quốc Khánh, nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, xuất khẩu bền vững cũng như hỗ trợ doanh nghiệp trong bối cảnh dịch COVID-19, Bộ Công Thương đã triển khai hiệu quả các Chương trình hành động, ban hành hàng chục văn bản chỉ đạo điều hành, hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, địa phương khắc phục khó khăn, khôi phục sản xuất kinh doanh và xuất khẩu; trong đó, xúc tiến thương mại là một trong những giải pháp quan trọng.
Cũng chính nhờ sự đổi mới về phương thức cũng như ban hành kịp thời cơ chế hỗ trợ xúc tiến thương mại, thử nghiệm và nhân rộng các mô hình dựa trên việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số nên các hoạt động xúc tiến thương mại được duy trì triển khai mạnh mẽ, được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao.
Tuy nhiên, Thứ trưởng Trần Quốc Khánh cũng chỉ ra rằng, hoạt động xúc tiến thương mại vẫn còn nhiều khoảng trống đòi hỏi phải nỗ lực hơn để nâng cao hiệu quả nhằm duy trì và phát triển xuất - nhập khẩu bền vững dựa trên các kế hoạch xúc tiến thương mại trung hạn có tính căn cơ.
Bên cạnh đó, Bộ Công Thương thường xuyên phối hợp với các bộ, ngành, Sở Công Thương các tỉnh, thành phố trên cả nước, các hiệp hội ngành hàng rà soát tình hình sản xuất hàng hóa tại địa phương, nhu cầu xúc tiến tiêu thụ.
Đồng thời, thông qua hệ thống Thương vụ, Văn phòng Xúc tiến thương mại Việt Nam ở nước ngoài cập nhật nhu cầu nhập khẩu hàng hóa của các nước trên thế giới. Từ đó, kịp thời cung cấp thông tin hai chiều tới các doanh nghiệp sản xuất, nhà cung ứng, doanh nghiệp xuất khẩu, hệ thống phân phối, tổ chức xúc tiến thương mại, các nhà nhập khẩu nước ngoài.
Ngoài ra, Bộ Công Thương chỉ đạo Thương vụ chủ động đánh giá thực tiễn và bám sát biến động của thị trường trong hoạt động thương mại quốc tế nói chung và thương mại với Việt Nam nói riêng, nhất là các yếu tố mới phát sinh để đề xuất các biện pháp ứng phó phù hợp.
Đặc biệt, Bộ đang triển khai chuỗi chương trình tư vấn, cung cấp thông tin cho địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp Việt Nam về thị trường xuất - nhập khẩu. Đây là một trong các hoạt động xúc tiến thương mại của Bộ Công Thương được đổi mới theo hướng ứng dụng công nghệ thông tin; tạo cơ hội giá trị để các địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp chia sẻ thông tin, xác định được hướng đi và biện pháp thâm nhập, phát triển hiệu quả các thị trường xuất nhập khẩu.
Theo ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến Thương mại, để tận dụng được các cơ hội từ sự phục hồi các thị trường xuất khẩu sau khi dịch Covid-19 được kiểm soát, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp khôi phục và phát triển sản xuất, Cục sẽ chú trọng các chương trình xúc tiến thương mại trung và dài hạn đối với một số ngành hàng xuất khẩu chủ lực, có trọng tâm, trọng điểm trong từng giai đoạn.
Đồng thời phối hợp, lồng ghép hoạt động xúc tiến xuất khẩu ở trung ương với địa phương và với công tác xây dựng, quảng bá, phát triển thương hiệu ngành hàng.
Bà Trần Thị Phương Lan, Quyền Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội đánh giá, những chuyển biến tích cực trong hoạt động xuất khẩu của thành phố Hà Nội trong quý 4/2021 là nhờ sự hỗ trợ của Chính phủ, Bộ Công Thương, các vụ thị trường khu vực, thương vụ Việt Nam tại nước ngoài trong việc triển khai các chương trình xúc tiến thương mại trên nền tảng số.
Vì vậy, thời gian tới, Hà Nội mong muốn Chính phủ, Bộ Công Thương tiếp tục tăng cường phối hợp tổ chức các chương trình xúc tiến thương mại vào các thị trường truyền thống và tiềm năng… theo hình thức trực tiếp và trực tuyến, nhằm đẩy mạnh xuất khẩu hơn nữa.
Mặt khác, cần kịp thời tháo gỡ khó khăn về những vướng mắc liên quan đến chính sách xuất nhập khẩu và chính sách phát triển hạ tầng logistics giúp Thành phố triển khai hiệu quả, đúng tiến độ các dự án hỗ trợ phát triển thương mại trong nước và quốc tế…