Ngày 8 tháng 5 năm 2025, Tổng thống Donald Trump và Thủ tướng Vương quốc Anh Keir Starmer đã cùng công bố một thỏa thuận thương mại song phương mang tính bước ngoặt. Đây là thỏa thuận đầu tiên được ký kết dưới chiến lược thương mại “Đàm phán song phương – Thuế suất cao” của chính quyền Trump, với mục tiêu tái định hình trật tự thương mại thế giới và tạo áp lực lên các nền kinh tế lớn khác.

Vietnet24h phân tích những điểm nổi bật và ý nghĩa của thỏa thuận này, cùng với tác động của nó đối với thương mại toàn cầu sau đây:

1. Nội dung chính của thỏa thuận Mỹ - Anh
Giảm và điều chỉnh thuế quan: Mỹ tăng thuế nhập khẩu hàng Anh từ 3.4% lên 10%, tạo thêm doanh thu khoảng 6 tỷ USD từ thuế quan.

Anh giảm thuế nhập khẩu hàng Mỹ từ 5.1% xuống 1.8%, thúc đẩy xuất khẩu Mỹ sang Anh, ước tính tăng 5 tỷ USD giá trị xuất khẩu. Mở rộng tiếp cận thị trường: Thỏa thuận tập trung vào việc giảm thuế đối với các mặt hàng như xe hơi và nông sản Mỹ, đồng thời Anh xóa bỏ một số thuế quan cụ thể:

Mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản, thịt bò trị giá 5 tỷ USD cho Hoa Kỳ
Thỏa thuận mở ra cơ hội đáng kể cho nông dân và nhà sản xuất Mỹ, đặc biệt trong lĩnh vực nông sản và nhiên liệu sinh học. Trong đó, xuất khẩu thịt bò sang Anh dự kiến đạt 250 triệu USD/năm và ethanol đạt 700 triệu USD, chấm dứt các rào cản lâu nay từ phía Anh.

Điều chỉnh thuế quan ngành ô tô
Mỹ đồng ý giảm thuế nhập khẩu ô tô từ Anh từ mức 27,5% xuống 10% cho 100.000 xe mỗi năm. Tuy nhiên, lượng xe vượt ngưỡng quota sẽ vẫn chịu mức thuế 25%. Đây là bước đi mang tính cân bằng: vừa mở cửa cho Anh, vừa bảo vệ ngành công nghiệp ô tô trong nước.

Lập liên minh thép - nhôm
Mỹ xóa bỏ mức thuế 25% áp lên thép và nhôm của Anh kể từ năm 2018. Đồng thời, hai nước thành lập liên minh thương mại về thép – nhôm nhằm phối hợp áp thuế 25% với sản phẩm cùng loại từ các quốc gia bị nghi là bán phá giá.

Đảm bảo chuỗi cung ứng dược phẩm
Cả hai bên thống nhất không áp thuế lên các sản phẩm dược phẩm thiết yếu, tạo nền tảng vững chắc cho chuỗi cung ứng y tế chung. Dù chi tiết chưa hoàn thiện, đây là tín hiệu tích cực cho ngành công nghiệp dược hai nước.

Cam kết về sở hữu trí tuệ và môi trường
Thỏa thuận đặt ra các nghĩa vụ chặt chẽ về bảo vệ sở hữu trí tuệ, quyền lao động và tiêu chuẩn môi trường. Điều này phản ánh nỗ lực của hai nước trong việc kết hợp tự do thương mại với trách nhiệm phát triển bền vững.

Ưu tiên tiếp cận linh kiện hàng không vũ trụ của Anh
Các nhà sản xuất Mỹ, đặc biệt trong ngành hàng không vũ trụ, sẽ được tiếp cận dễ dàng hơn với linh kiện chất lượng cao từ Anh – một quốc gia có thế mạnh trong ngành này. Đây là động thái chiến lược nhằm củng cố lợi thế cạnh tranh của Mỹ trong các ngành công nghệ cao.

Duy trì thuế cơ bản 10% với hàng hóa Anh
Mặc dù có nhiều điều chỉnh, Mỹ vẫn giữ mức thuế suất cơ bản 10% đối với phần lớn hàng hóa nhập từ Anh. Dù là mức thấp so với các đối tác như Trung Quốc (145%), động thái này cho thấy Mỹ không còn ủng hộ tự do thương mại vô điều kiện.

Xóa bỏ các hàng rào phi thuế quan từ phía Anh
Anh cam kết loại bỏ các rào cản kỹ thuật và hành chính từng gây cản trở hàng hóa Mỹ, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp và thực phẩm chế biến. Đây là một nhượng bộ đáng kể, mở đường cho doanh nghiệp Mỹ mở rộng thị phần tại thị trường Anh.

Thành tựu lịch sử: Tổng thống Trump gọi đây là “thành tựu lịch sử”, củng cố mối quan hệ kinh tế giữa hai nước và là thỏa thuận thương mại đầu tiên được ký kết sau khi Mỹ áp thuế đối ứng 10% với hơn 180 nền kinh tế từ ngày 5/4/2025.

2. Bối cảnh và ý nghĩa đối với trật tự thương mại toàn cầu
Kết thúc kỷ nguyên toàn cầu hóa truyền thống:Thỏa thuận này diễn ra trong bối cảnh Mỹ áp thuế đối ứng, đánh dấu sự sụp đổ của hệ thống thương mại tự do dựa trên các quy tắc sau Thế chiến II. Thủ tướng Singapore Lawrence Wong nhận định: “Kỷ nguyên toàn cầu hóa dựa trên luật lệ đã kết thúc, mở ra một giai đoạn bảo hộ và tùy tiện hơn.” Chính sách “America First” của Trump, với thuế quan cao và đàm phán song phương, đang định hình lại chuỗi cung ứng và thương mại toàn cầu, buộc các nước phải điều chỉnh chiến lược kinh tế.

Chuyển từ đa phương sang song phương:
Thỏa thuận Mỹ - Anh là minh chứng cho xu hướng Mỹ ưu tiên các thỏa thuận song phương “được thiết kế riêng” thay vì các hiệp định đa phương như WTO hay TPP. Điều này tạo ra một trật tự thương mại phân mảnh, nơi các quốc gia phải đàm phán trực tiếp với Mỹ để tránh thuế cao. Hơn 50 quốc gia, bao gồm Việt Nam, đã đề nghị đàm phán với Mỹ sau chính sách thuế đối ứng, cho thấy sức ép từ chiến lược thương mại cứng rắn của Trump.

Tác động kinh tế và địa chính trị:
Kinh tế: Thỏa thuận giúp Mỹ giảm thâm hụt thương mại với Anh (một trong số ít quốc gia mà Mỹ không thâm hụt) và thúc đẩy xuất khẩu. Tuy nhiên, thuế quan cao của Mỹ đang gây ra biến động thị trường toàn cầu, từ chứng khoán đến giá cả hàng hóa, làm tăng nguy cơ lạm phát và suy thoái.

Địa chính trị: Thỏa thuận củng cố liên minh Mỹ - Anh, đặc biệt khi Anh là quốc gia đầu tiên đạt được thỏa thuận sau thuế đối ứng. Điều này có thể tạo tiền lệ cho các đồng minh khác như EU hoặc Nhật Bản, nhưng cũng làm gia tăng căng thẳng với các đối thủ như Trung Quốc, vốn chịu thuế cao hơn (145%).

3. Tác động đến các bên liên quan
Đối với Mỹ:
Tăng cường vị thế đàm phán và doanh thu từ thuế quan, phù hợp với mục tiêu giảm thâm hụt thương mại. Tuy nhiên, chính sách thuế cao có thể làm tăng giá tiêu dùng trong nước và gây áp lực lên các doanh nghiệp phụ thuộc vào nhập khẩu. Mục tiêu đầy tham vọng của Trump (90 thỏa thuận trong 90 ngày) cho thấy ý định tái cấu trúc thương mại toàn cầu, nhưng giới chuyên gia nghi ngờ tính khả thi do hạn chế về nhân sự và thời gian.

Đối với Anh:
Việc giảm thuế nhập khẩu hàng Mỹ giúp Anh duy trì quan hệ kinh tế ổn định với thị trường lớn nhất thế giới, đặc biệt sau Brexit. Tuy nhiên, việc Mỹ tăng thuế lên hàng Anh có thể ảnh hưởng đến các nhà xuất khẩu Anh. Là quốc gia đầu tiên đạt thỏa thuận, Anh có thể trở thành hình mẫu cho các nước khác trong việc đàm phán với Mỹ.

Đối với các nước khác:
Các quốc gia như Việt Nam, EU, và Trung Quốc đang đối mặt với áp lực đàm phán để giảm thuế hoặc tránh trả đũa. Trung Quốc đã áp thuế bổ sung 34% lên hàng Mỹ, trong khi EU kêu gọi đoàn kết để đối phó.

Các nền kinh tế nhỏ hơn, như Singapore, lo ngại về một trật tự thương mại “nguy hiểm hơn” do thiếu tiếng nói trong đàm phán.

4. Xu hướng định hình lại trật tự thương mại toàn cầu
Bảo hộ và phân mảnh: Chính sách thuế quan của Mỹ đang thúc đẩy xu hướng bảo hộ, làm suy yếu vai trò của các tổ chức đa phương như WTO. Các chuỗi cung ứng toàn cầu có thể tái cấu trúc, với các quốc gia tìm cách đa dạng hóa thị trường để giảm phụ thuộc vào Mỹ.

Tập trung vào các vấn đề phi thuế quan: Các thỏa thuận thương mại hiện đại, như Mỹ - Anh, không chỉ tập trung vào thuế mà còn vào các vấn đề như bản quyền số, tiêu chuẩn sản phẩm, và quy định môi trường, phản ánh sự thay đổi trong cấu trúc thương mại toàn cầu.

Cạnh tranh Mỹ - Trung: Thỏa thuận Mỹ - Anh củng cố vị thế của Mỹ trong cuộc cạnh tranh với Trung Quốc. Trung Quốc đang đối phó bằng cách thúc đẩy tiêu thụ nội địa và đa dạng hóa thị trường, nhưng vẫn chịu áp lực từ thuế cao và thâm hụt cam kết trong thỏa thuận giai đoạn 1.

Thỏa thuận thương mại Mỹ - Anh là một bước đi chiến lược trong kế hoạch của Tổng thống Trump nhằm tái định hình trật tự thương mại toàn cầu theo hướng bảo hộ và song phương. Nó không chỉ củng cố quan hệ kinh tế Mỹ - Anh mà còn gửi tín hiệu mạnh mẽ đến các quốc gia khác về sự cần thiết phải đàm phán với Mỹ. Tuy nhiên, chính sách này đang gây ra biến động kinh tế toàn cầu, làm gia tăng rủi ro lạm phát và suy thoái, đồng thời đẩy nhanh sự phân mảnh của thương mại quốc tế. Trong dài hạn, trật tự thương mại mới sẽ phụ thuộc vào cách các quốc gia thích ứng với chiến lược cứng rắn của Mỹ và khả năng duy trì hợp tác đa phương trong một thế giới ngày càng bất ổn.