Với hơn 32.000 doanh nghiệp tham gia, các thiết bị gia dụng tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), máy pha cà phê thông minh và robot dịch vụ đang trở thành những điểm nhấn tại sự kiện, trong bối cảnh nhà sản xuất phải đối mặt với chi phí đầu vào gia tăng và áp lực giữ giá bán.

Diễn ra từ ngày 15/10 đến 4/11/2026, Canton Fair lần thứ 140 đánh dấu 70 năm hình thành và phát triển của một trong những hội chợ thương mại lớn nhất Trung Quốc. Sự kiện có diện tích trưng bày khoảng 1,55 triệu mét vuông, với quy mô khách mua hàng dự kiến khoảng 310.000 người. Theo thông tin từ cơ quan chức năng Trung Quốc, khoảng 64% doanh nghiệp tham gia ứng dụng các công nghệ như AI và Internet công nghiệp trong hoạt động; sản phẩm mới chiếm 23,2% và sản phẩm xanh chiếm 26% tổng số sản phẩm trưng bày. 

Từ thiết bị gia dụng thông minh đến robot tuần tra

Một trong những xu hướng nổi bật tại hội chợ năm nay là việc đưa AI vào các thiết bị gia dụng vốn đã quen thuộc với người tiêu dùng. Thay vì chỉ cải tiến công suất, thiết kế hoặc bổ sung tính năng điều khiển từ xa, các nhà sản xuất Trung Quốc đang thử nghiệm khả năng nhận biết môi trường, tự động điều chỉnh hoạt động và giảm bớt thao tác thủ công.

Topim Intelligent Manufacturing, doanh nghiệp có trụ sở tại thành phố Thiệu Dương, giới thiệu mẫu nồi chiên không dầu được trang bị camera bên trong và công nghệ nhận dạng hình ảnh. Hệ thống có thể nhận diện thực phẩm để lựa chọn chu trình nấu mà không yêu cầu người dùng thiết lập toàn bộ thông số bằng tay. Theo Retail News Asia, sản phẩm chưa được thương mại hóa tại thời điểm trưng bày, nhưng đã nhận được sự quan tâm ban đầu từ khách mua hàng ở Trung Đông.

Trong khi đó, Gemilai, nhà cung cấp thiết bị pha cà phê thương mại, trình diễn máy pha espresso tích hợp màn hình cảm ứng với các công thức chiết xuất được thiết lập sẵn. Công nghệ này hướng đến việc chuẩn hóa quy trình pha chế, giảm phụ thuộc vào thao tác điều chỉnh thủ công và giúp nhân viên quán cà phê duy trì chất lượng đồ uống ổn định hơn. Doanh nghiệp đang phát triển các phiên bản nhỏ gọn dành cho hoạt động kinh doanh tại Đông Nam Á.

Ở lĩnh vực robot dịch vụ, Rotunbot, công ty robot có trụ sở tại Hàng Châu, giới thiệu robot an ninh hình cầu nặng 185 kg, được thiết kế phục vụ tuần tra tại cơ sở và hỗ trợ hoạt động bảo vệ. Sự quan tâm dành cho sản phẩm phản ánh phạm vi ứng dụng ngày càng rộng của robot, từ dây chuyền sản xuất sang các môi trường như tòa nhà, khu công nghiệp và cơ sở công cộng. 

AI trở thành công cụ nâng cấp giá trị hàng xuất khẩu

Việc các sản phẩm tích hợp AI xuất hiện ngày càng nhiều tại Canton Fair phản ánh nỗ lực của doanh nghiệp Trung Quốc nhằm thoát khỏi cuộc cạnh tranh chủ yếu dựa vào giá. Trong nhiều ngành hàng tiêu dùng, biên lợi nhuận chịu sức ép khi chi phí linh kiện, năng lượng và nguyên liệu tăng, trong khi nhà bán lẻ quốc tế không dễ chấp nhận mức giá nhập khẩu cao hơn.

Theo số liệu được Retail News Asia dẫn lại, chỉ số giá sản xuất (PPI) của Trung Quốc tăng 5% so với cùng kỳ trong tháng 9/2026, trong khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) chỉ tăng 0,9%. Khoảng cách giữa hai chỉ số cho thấy doanh nghiệp phải đối mặt với áp lực chi phí đầu vào mà không phải lúc nào cũng có thể chuyển toàn bộ phần tăng thêm sang người mua.

Trường hợp Guangdong Winburg Technology, nhà sản xuất cân, cho thấy rõ thách thức này. Doanh nghiệp duy trì giá bán buôn cân phòng tắm ở mức khoảng 7,20 USD mỗi chiếc dù chi phí linh kiện tăng, bởi việc nâng giá có nguy cơ khiến đơn hàng chuyển sang đối thủ trong nước.

Trong hoàn cảnh đó, AI được xem là một hướng tạo khác biệt. Một thiết bị có khả năng nhận diện thực phẩm, tự động tối ưu chu trình vận hành hoặc cung cấp trải nghiệm sử dụng cá nhân hóa có thể được định vị ở phân khúc giá trị cao hơn so với sản phẩm chỉ thực hiện chức năng cơ bản.

Tuy nhiên, việc bổ sung AI không mặc nhiên bảo đảm doanh thu hoặc lợi nhuận cao hơn. Doanh nghiệp cần chứng minh tính hữu ích thực tế của tính năng, kiểm soát giá thành và bảo đảm độ tin cậy của phần mềm. Nếu AI chỉ làm tăng chi phí mà không giải quyết nhu cầu cụ thể của khách hàng, lợi thế cạnh tranh có thể không bền vững. 

Đằng sau làn sóng AI là sự thay đổi cơ cấu xuất khẩu

Sự hiện diện của AI tại Canton Fair cũng nằm trong bối cảnh Trung Quốc đẩy mạnh xuất khẩu những nhóm hàng có hàm lượng công nghệ cao, từ chất bán dẫn, điện thoại thông minh đến thiết bị điện và hệ thống phục vụ hạ tầng tính toán.

Retail News Asia dẫn số liệu của Citi cho biết các nhóm hàng liên quan đến AI, bao gồm bán dẫn, điện thoại thông minh và thiết bị điện, chiếm khoảng 38% tổng kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc trong nửa đầu năm 2026, tăng từ khoảng 20% trong năm 2025. Cần lưu ý rằng đây là nhóm phân loại rộng gồm nhiều ngành hàng công nghệ, không đồng nghĩa toàn bộ giá trị xuất khẩu này là sản phẩm AI theo nghĩa hẹp.

Dù vậy, số liệu cho thấy vai trò ngày càng lớn của các ngành điện tử và công nghệ trong cơ cấu xuất khẩu Trung Quốc. Lợi thế của nước này không chỉ nằm ở quy mô sản xuất mà còn ở mạng lưới cung ứng linh kiện, khả năng phát triển sản phẩm nhanh và hệ sinh thái nhà sản xuất trải dài từ thiết kế, chế tạo đến lắp ráp.

Với các thiết bị gia dụng thông minh, AI còn tạo ra mối liên kết giữa phần cứng và phần mềm. Camera, cảm biến, bộ xử lý, kết nối mạng và ứng dụng điều khiển phải hoạt động đồng bộ để tạo ra trải nghiệm hoàn chỉnh. Điều này mở rộng phạm vi cạnh tranh từ giá thành linh kiện sang năng lực tích hợp hệ thống, quản lý dữ liệu và phát triển phần mềm.

Rào cản thương mại và an ninh dữ liệu vẫn là thách thức

Cùng với cơ hội, việc tích hợp camera, phần mềm và kết nối mạng vào thiết bị gia dụng cũng khiến nhà sản xuất phải đối mặt với những yêu cầu pháp lý phức tạp hơn tại thị trường xuất khẩu.

Các thiết bị kết nối có thể thu thập hình ảnh, dữ liệu sử dụng và thông tin vận hành. Vì vậy, doanh nghiệp muốn thâm nhập những thị trường có tiêu chuẩn cao cần quan tâm đến bảo mật, quyền riêng tư, cập nhật phần mềm và khả năng kiểm soát dữ liệu. Với robot an ninh, những vấn đề này càng quan trọng bởi thiết bị có thể hoạt động tại các cơ sở công cộng hoặc khu vực nhạy cảm.

Ở Mỹ và châu Âu, chính sách thương mại, quy định đối với một số nhóm thiết bị công nghệ và những quan ngại về an ninh chuỗi cung ứng có thể làm gia tăng chi phí tuân thủ. Nhà sản xuất không chỉ phải đáp ứng yêu cầu về giá và chất lượng mà còn cần chứng minh sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn và bảo vệ dữ liệu tại từng thị trường.

Điều đó cho thấy khả năng xuất khẩu trong giai đoạn mới phụ thuộc vào nhiều yếu tố hơn năng lực sản xuất hàng loạt. Doanh nghiệp cần kết hợp đổi mới công nghệ với quản trị chất lượng, tuân thủ quy định và dịch vụ sau bán hàng để duy trì quan hệ với các nhà nhập khẩu quốc tế. Cơ hội và sức ép cạnh tranh đối với doanh nghiệp điện tử Việt Nam

Đối với Việt Nam, Canton Fair là chỉ dấu đáng chú ý về hướng phát triển sản phẩm của các nhà sản xuất trong khu vực. Khi doanh nghiệp Trung Quốc đưa AI vào cả những thiết bị gia dụng phổ thông, tiêu chuẩn cạnh tranh trong ngành điện tử tiêu dùng có thể thay đổi nhanh chóng. Các nhà sản xuất Việt Nam sẽ phải quan tâm nhiều hơn đến khả năng tích hợp cảm biến, phần mềm, kết nối và tự động hóa, thay vì chỉ cạnh tranh ở chi phí nhân công và năng lực lắp ráp.

Đây đồng thời là cơ hội cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ nếu có thể tham gia cung ứng linh kiện điện tử, bo mạch, bộ nguồn, cảm biến, cụm cơ khí chính xác và các bộ phận phục vụ thiết bị thông minh. Tuy nhiên, để nâng cấp vị trí trong chuỗi cung ứng, doanh nghiệp cần đầu tư vào năng lực thiết kế, kiểm soát chất lượng, thử nghiệm sản phẩm và đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc.

Một hướng đi thực tế là lựa chọn những ứng dụng AI giải quyết bài toán cụ thể trong sản xuất và sản phẩm, chẳng hạn kiểm tra lỗi bằng thị giác máy tính, tối ưu hóa tiêu thụ năng lượng hoặc tự động hóa quy trình kiểm tra cuối dây chuyền. Việc bắt đầu từ nhu cầu rõ ràng giúp doanh nghiệp đo lường hiệu quả đầu tư, thay vì chạy theo xu hướng công nghệ mà chưa xác định được giá trị kinh tế.

Canton Fair lần thứ 140 cho thấy AI đang chuyển từ khẩu hiệu công nghệ thành yếu tố được tích hợp vào danh mục hàng hóa xuất khẩu. Với Trung Quốc, đây là nỗ lực nâng cấp giá trị sản phẩm trong bối cảnh chi phí tăng và cạnh tranh gay gắt. Với Việt Nam, thông điệp quan trọng là năng lực cạnh tranh của ngành điện tử trong những năm tới sẽ ngày càng phụ thuộc vào khả năng kết hợp phần cứng, phần mềm, dữ liệu và năng lực sản xuất thông minh.