Trong suốt năm 2025, câu hỏi “Chúng ta có đang ở trong một bong bóng AI hay không?” đã trở thành chủ đề xuyên suốt trong giới công nghệ, tài chính và đầu tư, lan rộng từ các phòng họp Silicon Valley đến các sàn giao dịch toàn cầu. Báo cáo của CNBC tổng hợp hơn 40 quan điểm từ CEO, nhà sáng lập, nhà phân tích và các tay chơi lớn trong ngành cho thấy một tranh luận không dễ định hình: AI vừa là động lực tăng trưởng dài hạn, vừa mang dấu hiệu của sự phô trương vốn và kỳ vọng quá mức.

AI: Bùng nổ công nghệ hay bong bóng tài sản?
Từ khi ChatGPT và các mô hình generative AI bùng nổ vào năm 2022, thị trường đã chứng kiến dòng vốn khổng lồ đổ vào mọi ngóc ngách của hệ sinh thái AI — từ các công ty chip, hạ tầng dữ liệu đến các startup ứng dụng AI trong chăm sóc sức khỏe, dịch vụ khách hàng hay logistics.

Những khoản đầu tư này không chỉ đến từ các tập đoàn công nghệ lớn, mà còn từ các quỹ đầu tư mạo hiểm, các nhà đầu tư cá nhân và thậm chí cả các quỹ phòng hộ. Kết quả là xuất hiện hàng ngàn công ty AI, mức định giá startup tăng chóng mặt và nhiều khoản huy động vốn vượt hàng tỷ USD. 

Tuy nhiên, đà tăng này khiến một số chuyên gia lo ngại rằng “cơn sốt” AI có thể lệch khỏi thực tế kinh doanh, tương tự như “bong bóng dot-com” vào cuối thập niên 1990 — thời kỳ các công ty Internet còn non trẻ được định giá cao vô lý trước khi thị trường sụp đổ.

Quan điểm trái chiều từ các nhà lãnh đạo công nghệ
Một số nhà lãnh đạo hàng đầu trong ngành AI thừa nhận có dấu hiệu quá nhiệt nhưng nhấn mạnh rằng hiện tượng này không đơn thuần là “bong bóng”:

Sam Altman (CEO OpenAI)
Altman đã thẳng thắn công nhận rằng “có thể nhà đầu tư nhìn nhận quá lạc quan về AI”, nhưng đồng thời khẳng định AI là một trong những đột phá quan trọng nhất từng xuất hiện. Ông nhấn mạnh hai điều cùng tồn tại: quá kỳ vọng tài chính và giá trị công nghệ thật sự rất lớn.

Jensen Huang (CEO Nvidia)
Ngược lại, lãnh đạo Nvidia phản đối luận điểm bong bóng, cho rằng sự đầu tư và tăng trưởng thị phần của Nvidia là hệ quả của nhu cầu thực tế từ các trung tâm dữ liệu và nền tảng AI toàn cầu. Ông gọi các quan ngại về bong bóng là không “hữu ích” vì nó có thể giảm động lực đầu tư vào công nghệ chiến lược.

Michael Burry – Nhà đầu tư nổi tiếng
Trong khi đó, Michael Burry — người nổi danh với dự đoán khủng hoảng nhà đất năm 2008 — đã lên tiếng cảnh báo rằng lặp lại mô hình “hưng phấn tài sản vô lý” như thời dot-com là có thể, và đôi khi “cách tốt nhất để không bị thiệt hại là không tham gia vào cuộc chơi đó”.

Dấu hiệu bong bóng: Sự thổi phồng định giá và đầu tư quá mức
Các triệu chứng thường được trích dẫn để hỗ trợ luận điểm bong bóng gồm:

1. Định giá cổ phiếu và startup quá cao
Nhiều startup AI được định giá dựa trên kỳ vọng doanh thu trong tương lai mà chưa có lợi nhuận hoặc dòng tiền rõ ràng. Những con số tỷ USD này khiến một số nhà quan sát liên hệ với thời kỳ ICO tiền mã hóa hoặc dot-com, khi các định giá “giả định tương lai” được cộng nhanh vào “giá trị hiện tại”.

2. Đầu tư vào hạ tầng cực lớn
Hàng trăm tỷ USD được các công ty công nghệ tiêu dùng và cloud thúc đẩy vào xây dựng data center và hệ thống GPU — vốn là tài sản mang tính vốn hóa cao và thường cần thời gian dài mới hoàn vốn. Theo Fortune, chiến lược này được ví như “air pocket” hơn là bong bóng thuần túy, do nó dựa vào nợ vay và kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận chưa thấy rõ.

Luận điểm trái chiều: Không phải bong bóng, mà là “giai đoạn đầu của cuộc cách mạng”
Các nhà phân tích thị trường lớn
Một số tổ chức tài chính, như Goldman Sachs hay Bank of America, tranh luận rằng AI không phải bong bóng cổ điển, vì:

• Lợi nhuận và doanh thu thực tế đang tăng nhanh ở các mảng AI nền tảng như điện toán đám mây, dịch vụ dữ liệu và hạ tầng phần mềm;

• Không giống dot-com, nhiều công ty có mô hình kinh doanh và dòng tiền tiềm năng rõ ràng;

• Đầu tư lớn vào AI không chỉ là mua cổ phiếu startup, mà là xây dựng hạ tầng chiến lược cho tương lai. 

Bank of America còn cho rằng thị trường đang ở trong một “air pocket” nhiều hơn là bong bóng tài sản. Điều này có nghĩa tài sản có thể trải qua biến động lớn, nhưng không nhất thiết dẫn tới sụp đổ hệ thống như năm 2000.

Điều này được phản ánh ở phân khúc chiến lược. Các công ty như Nvidia, Microsoft hay Adobe được các nhà phân tích xem là có mô hình kinh doanh lành mạnh, không chỉ dựa vào xu hướng hưng phấn mà dựa trên năng lực chi phí, khách hàng và ứng dụng thực tế.

Cái nhìn dài hạn: Bong bóng hay không phụ thuộc vào ROI thực tế
Một góc nhìn phân tích cho rằng bong bóng hay không không chỉ phụ thuộc vào mức độ tăng giá, mà còn ở khả năng sinh lợi thực tế của các khoản đầu tư AI. Nếu nhà đầu tư rót vốn vào công ty AI mà sản phẩm hoặc dịch vụ không tạo ra doanh thu đủ trang trải vốn, thì đó là dấu hiệu bong bóng.

Theo dữ liệu phân tích, nhiều công ty startup AI hiện tại nhận được vốn lớn nhưng chưa rõ lợi nhuận trong ngắn hạn — điều này khiến thị trường nhạy cảm với động thái lãi suất, điều kiện tài chính và sự thay đổi trong ưu tiên đầu tư.

So sánh với các bong bóng lịch sử
Dot-com cuối thập niên 1990
Thời đại dot-com chứng kiến một sự nhảy vọt về định giá của các công ty Internet chưa có doanh thu bền vững. Khi thị trường nhận ra giá trị thực tế không tương xứng, nhiều cổ phiếu sụp đổ, kéo theo tổn thất lớn. AI hiện tại chia sẻ một số đặc điểm đó — hưng phấn đầu tư, kỳ vọng tương lai cao và dòng vốn đổ mạnh.

Thuật toán AI đang khác biệt
Tuy nhiên, không giống dot-com, AI có ứng dụng rộng rãi ngay từ đầu: trong y tế, sản xuất, dịch vụ tài chính, phần mềm và dịch vụ dữ liệu. Điều này khiến nhiều nhà phân tích tin rằng AI không chỉ là bong bóng tài sản, mà là nền công nghệ mới với nhiều lớp giá trị lâu dài hơn.

Kết luận: Đánh giá cân bằng về “AI bubble”
Cho đến nay, cuộc tranh luận xoay quanh AI bubble vẫn rõ ràng là một phổ quan điểm, không phải “có hay không” một cách nhị phân:

1. Dấu hiệu “phần thưởng rủi ro”
Có bằng chứng cho thấy thị trường AI đang tràn ngập kỳ vọng và vốn mạo hiểm, tạo ra định giá cao và một số mức đầu tư khó cân đối với doanh thu hiện tại — dấu hiệu của những bong bóng tài sản.

2. Giá trị cốt lõi và sự bền vững
AI không phải là một công nghệ hư vô; nó đang được ứng dụng thực tế trong nhiều ngành và tạo ra doanh thu đáng kể. Những công ty dẫn đầu có các dòng sản phẩm và khách hàng ổn định, điều này khác biệt với bong bóng thuần túy.

3. Yếu tố điều kiện thị trường
Sự tăng đầu tư và hạ tầng AI đang phụ thuộc nhiều vào điều kiện tài chính toàn cầu, bao gồm lãi suất, rủi ro nợ và phân bổ vốn. Điều này tạo ra khả năng biến động lớn hơn là sụp đổ hoàn toàn của thị trường AI.

Nhìn từ Việt Nam và ASEAN
Đối với thị trường công nghệ tại Việt Nam và khu vực ASEAN, tranh luận về “AI bubble” mang những hàm ý chiến lược:

• Cơ hội để tiếp cận công nghệ giá trị cao khi nhiều công ty khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ mở rộng sang thị trường mới;

• Cẩn trọng với đầu tư quá nhiệt vào các mô hình chưa tạo ra giá trị bền vững;

• Đầu tư vào năng lực ứng dụng AI thực tế (chuyển đổi số, sản xuất thông minh, logistics, chăm sóc sức khỏe) sẽ ít rủi ro hơn so với đầu cơ vào các startup chưa rõ mô hình doanh thu.

Tóm lại, AI không đơn thuần là một bong bóng tài sản sắp nổ, mà là một lĩnh vực công nghệ với mức độ tranh luận lành mạnh giữa kỳ vọng và giá trị thực tế. Đối với nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách, điều cần làm là nhìn nhận AI theo cả hai góc độ: tiềm năng dài hạn và rủi ro thị trường ngắn hạn, để định hướng chiến lược đầu tư, phát triển và quản trị rủi ro phù hợp trong thập kỷ tới.