Khoảng cách ngày càng lớn về số lượng bằng sáng chế robot hình người mà Trung Quốc nắm giữ đang đặt ra thách thức lớn cho nỗ lực cạnh tranh của Hàn Quốc trong ngành công nghiệp đang phát triển nhanh chóng này.
Theo dữ liệu từ các cơ quan sở hữu trí tuệ mà văn phòng của Nghị sĩ Lee Jeong-heon thu thập được, tính đến nửa đầu năm 2026, Trung Quốc chiếm 60,8% số lượng bằng sáng chế về robot hình người tại nhóm 5 cơ quan sở hữu trí tuệ lớn nhất thế giới (gọi tắt là IP5). Trong khi đó, Mỹ nắm giữ 21,8% và Hàn Quốc là 4,6%.
Tỷ trọng của Trung Quốc đã tăng từ mức 51,8% vào năm 2024, trong khi tỷ trọng của Hàn Quốc giảm từ 6,3% và của Mỹ giảm từ 27,3%.
Số liệu về các đơn đăng ký trong nửa đầu năm nay cho thấy Trung Quốc đã nộp 1.584 đơn, so với 113 đơn của Mỹ và 35 đơn của Hàn Quốc. Trước đó, vào năm 2025, Trung Quốc đã nộp 2.573 đơn, so với 640 đơn của Mỹ và 97 đơn của Hàn Quốc.
Cơ quan này lưu ý rằng số liệu về các đơn đăng ký gần đây vẫn chỉ là tạm tính do quy trình thông thường yêu cầu thời gian chờ 18 tháng trước khi công bố.
Trung Quốc cũng dẫn đầu về các mô hình nền tảng robot (RFM) – loại mô hình AI được huấn luyện trên lượng dữ liệu khổng lồ từ nhiều nguồn, giúp robot học hỏi và thực hiện các nhiệm vụ mới mà không cần phải lập trình riêng cho từng nhiệm vụ. Trung Quốc chiếm 66,3% số bằng sáng chế trong lĩnh vực này tại nhóm IP5, theo sau là Mỹ với 14,1% và Hàn Quốc với 8,8%.
Tuy nhiên, chỉ riêng số lượng bằng sáng chế không khẳng định được ưu thế vượt trội về công nghệ. Các đánh giá độc lập từ Viện Đánh giá và Lập kế hoạch Khoa học & Công nghệ Hàn Quốc cũng cho thấy nước này đang tụt hậu so với Trung Quốc về năng lực cốt lõi trong lĩnh vực robot.
Lấy Mỹ làm mốc chuẩn là 100 điểm, viện này chấm Hàn Quốc 85 điểm và Trung Quốc 79 điểm về công nghệ thao tác tự hành tiên tiến vào năm 2022. Đến năm 2024, điểm số của Trung Quốc đã tăng lên 90, trong khi điểm số của Hàn Quốc giảm xuống còn 80.
Xu hướng tương tự cũng được ghi nhận trong lĩnh vực tương tác giữa người và robot. Hàn Quốc từng dẫn trước Trung Quốc với tỷ số 85-84 vào năm 2022, nhưng lại tụt lại phía sau với tỷ số 80-90 vào năm 2024.
Ông Lee cảnh báo rằng năng lực cốt lõi yếu hơn cùng với việc các bên nước ngoài ngày càng nắm giữ nhiều bằng sáng chế có thể khiến các nhà sản xuất robot Hàn Quốc rơi vào thế phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài và phải gánh chịu chi phí bản quyền lớn.
Ông kêu gọi Bộ Khoa học "cải tổ toàn diện các khoản đầu tư R&D quốc gia và chiến lược sở hữu trí tuệ", đồng thời nhấn mạnh rằng "chỉ cần chậm trễ từ một đến hai năm trong đổi mới sáng tạo về AI và robot cũng có thể dẫn đến khoảng cách công nghệ không thể san lấp".
Lợi thế chuỗi cung ứng của Trung Quốc
Các nguồn tin trong ngành cho rằng một phần lợi thế của Trung Quốc đến từ chuỗi cung ứng được liên kết chặt chẽ, tương tự như mô hình của ngành công nghiệp xe điện nước này. Năng lực bao trùm từ khâu sản xuất linh kiện, lắp ráp robot đến phát triển phần mềm AI giúp các nhà sản xuất Trung Quốc cắt giảm chi phí và đẩy nhanh tiến độ phát triển.
Trong khi đó, các công ty Hàn Quốc lại đối mặt với những thiếu hụt trong khâu sản xuất nội địa các phần cứng chủ chốt cũng như nguồn dữ liệu cần thiết để huấn luyện robot thực hiện các thao tác vật lý.
"Do robot hình người đòi hỏi các khớp nối và bộ truyền động phức tạp, việc đảm bảo nguồn cung nội bộ cho các phần cứng quan trọng là yếu tố then chốt," một nguồn tin trong ngành cho biết. "Các nhà sản xuất Hàn Quốc đang đối mặt với thách thức kép: vừa phải nâng cao hiệu suất linh kiện, vừa phải thiết lập chuỗi cung ứng cho phép sản xuất hàng loạt với chi phí hợp lý."
Nguồn tin này cũng đề cập đến những nỗ lực của Tập đoàn Hyundai Motor trong việc tận dụng mạng lưới nhà cung cấp để nội địa hóa linh kiện và hợp tác với các công ty công nghệ như Nvidia nhằm phát triển dữ liệu huấn luyện robot.