Trong tháng 1/2026, Meta Platforms — công ty mẹ của mạng xã hội Facebook và Instagram — đã thực hiện một trong những thay đổi chiến lược đáng chú ý nhất trong nhiều năm gần đây đối với bộ phận Reality Labs, đơn vị chịu trách nhiệm phát triển công nghệ thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) và các sản phẩm liên quan đến “metaverse”. Động thái này, bao gồm việc cắt giảm khoảng 10% lực lượng nhân sự tại Reality Labs, tập trung chủ yếu vào các dự án VR như Quest và nền tảng Horizon Worlds, ngay lập tức làm dấy lên lo ngại trong ngành về khả năng một “VR winter” — mùa đông VR — đang đến gần.

Bối cảnh: từ Metaverse đến Reality Labs
Meta đã gắn bó chặt chẽ với VR kể từ khi mua lại Oculus vào năm 2014 với giá khoảng 2 tỷ USD, một thương vụ được xem là “khởi động lại” ngành thực tế ảo tiêu dùng hiện đại. Năm 2021, Mark Zuckerberg đổi tên Facebook thành Meta, công khai đẩy mạnh chiến lược hướng tới “metaverse” — một không gian số liên kết nơi con người làm việc, giải trí và tương tác thông qua VR/AR. 

Tuy nhiên, từ đó đến nay, việc biến tầm nhìn metaverse thành sản phẩm thương mại thực tế đã gặp nhiều thách thức. Reality Labs — đơn vị đảm nhiệm phần lớn các nỗ lực XR (extended reality) của Meta — liên tục ghi nhận thiệt hại tài chính lớn, vượt mức hàng chục tỷ USD trong nhiều năm. Đây là một phần nguyên nhân khiến công ty phải điều chỉnh chiến lược và nguồn lực trong bối cảnh áp lực thị trường đối với các sản phẩm VR/AR ngày càng gia tăng.

Sự kiện cắt giảm và nỗi lo “VR winter”
Theo CNBC, Meta đã thực hiện việc cắt giảm khoảng 10% nhân sự Reality Labs, ảnh hưởng nặng nhất đến những nhóm làm việc trực tiếp với các sản phẩm Quest VR headsets và nền tảng thế giới ảo Horizon Worlds. Một số studio nội bộ phụ trách phát triển nội dung VR cũng đã bị đóng cửa, khiến nhiều nhà phát triển lo ngại về triển vọng tương lai của VR dưới sự dẫn dắt của Meta. 

Nhiều nhà phát triển độc lập sử dụng hệ sinh thái của Meta đã mô tả tâm lý hiện tại là “giống như mùa đông VR” — một giai đoạn yên ắng, chậm lại hoặc giảm sút đầu tư và sáng tạo trong công nghệ thực tế ảo. Sự thay đổi này diễn ra đồng thời với xu hướng của Meta là ưu tiên tài nguyên cho trí tuệ nhân tạo (AI) và các thiết bị kính thông minh (smart glasses) như Ray-Ban Meta Display được phát triển cùng đối tác EssilorLuxottica, vốn được cho là có tiềm năng thị trường rộng lớn hơn so với thiết bị VR truyền thống. 

Chuyển hướng chiến lược: từ VR sang AI và wearable
Meta công khai khẳng định họ không từ bỏ VR, nhưng chiến lược đầu tư đã rõ ràng dịch chuyển: thay vì đổ nguồn lực vào sản phẩm VR tiêu dùng thuần túy, công ty đang đặt cược vào những lĩnh vực tăng trưởng nhanh hơn như AI tích hợp và công nghệ đeo thông minh (wearable). Điều này được phản ánh bằng việc Meta bỏ qua phần giới thiệu sản phẩm VR mới tại sự kiện thường niên Meta Connect 2025, thay vào đó tập trung quảng bá các sản phẩm Ray-Ban Meta glasses với tính năng AI nổi bật. 

Trong một cuộc trao đổi tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) 2026 ở Davos, Meta CTO Andrew Bosworth cũng thừa nhận rằng VR “đang tăng trưởng chậm hơn mức kỳ vọng” và do đó công ty phải “điều chỉnh quy mô đầu tư phù hợp” nhằm đảm bảo hiệu quả tài chính tổng thể. Theo Bosworth, VR vẫn là một phần trong danh mục sản phẩm của Meta, nhưng đầu tư phải cân đối hơn với các mảng có tiềm năng thương mại rõ rệt như AI và các thiết bị AR. 

Phản ứng trong ngành và tâm lý nhà phát triển
Sự cắt giảm quy mô Reality Labs đã tạo ra tâm lý lo ngại trong cộng đồng VR, đặc biệt là những nhà phát triển dựa vào hệ sinh thái Meta Quest để xây dựng và phân phối nội dung. Một số người lo ngại rằng việc rút lui quy mô đầu tư và đóng cửa các studio phát triển nội dung sẽ dẫn đến giảm động lực sáng tạo và hạn chế số lượng nội dung chất lượng cao trên nền tảng này. 

Tuy nhiên, cũng có những quan điểm lạc quan hơn. Palmer Luckey — người đồng sáng lập Oculus — nhìn nhận rằng việc Meta thu hẹp đội ngũ phát triển chuyên sâu vào nội dung trò chơi có thể giúp chuyển trọng tâm sang nền tảng ổn định và chức năng nền tảng VR thay vì cạnh tranh trực tiếp với nhà phát triển bên thứ ba về nội dung. Ông cho rằng việc này có thể tạo ra nền tảng bền vững hơn cho hệ sinh thái VR trong dài hạn, mặc dù khó tránh một giai đoạn khó khăn ngắn hạn. 

Tác động đối với thị trường VR toàn cầu
Sự rút lui chiến lược ở quy mô lớn của Meta — từng là động lực chính cho ngành VR tiêu dùng — có hiệu ứng lan tỏa sâu rộng: các hãng sản xuất phần cứng khác như Valve, Samsung, Pico có thể được hưởng lợi khi bối cảnh cạnh tranh trở nên “thoáng hơn” trên thị trường tai nghe VR và dịch vụ liên quan. Đồng thời, các chuyên gia phân tích chỉ ra rằng VR có thể vẫn phát triển trong những phân khúc đặc thù như doanh nghiệp, đào tạo, mô phỏng kỹ thuật hay giải trí chuyên nghiệp, nhưng không còn là sản phẩm đại chúng trong ngắn hạn nếu không có sự thúc đẩy đầu tư mạnh mẽ mới. 

Một số dữ liệu thị trường cho thấy Extended Reality (XR) — bao gồm cả VR, AR và thiết bị thông minh — vẫn được dự báo tăng trưởng hàng năm hơn 40% trong năm 2025, nhưng nhu cầu tiêu dùng VR đơn thuần vẫn hạn chế so với kỳ vọng ban đầu, khiến các công ty phải điều chỉnh kỳ vọng về tốc độ tăng trưởng. 

Ý nghĩa và xu hướng dài hạn
VR không “chết” nhưng đang tái định hình:
Việc Meta điều chỉnh chiến lược không đồng nghĩa với việc VR hoàn toàn biến mất — thay vào đó, ngành đang chuyển mình sang những mô hình kinh doanh bền vững hơn, tập trung vào nền tảng, phần mềm, và tích hợp AI thay vì đơn thuần là phần cứng tai nghe. 

AR và AI quyết định nhịp độ phát triển tiếp theo:
Kết hợp AI với thiết bị đeo (smart glasses/AR) là xu hướng rõ rệt trong năm 2026, hứa hẹn mang lại trải nghiệm tương tác cao hơn và ứng dụng rộng hơn trong đời sống và công việc so với VR thuần túy. 

Cơ hội cho đối thủ và hệ sinh thái mở:
Sự điều chỉnh của Meta tạo ra khoảng trống chiến lược trong ngành, mở ra cơ hội cho các đối thủ phần mềm và phần cứng khác nắm bắt vị thế dẫn đầu trong một thị trường mà trước đây Meta chi phối gần như tuyệt đối. 

Đợt cắt giảm tại Reality Labs phản ánh một bước chuyển chiến lược mạnh mẽ của Meta — từ đặt cược VR và metaverse làm tâm điểm tầm nhìn công nghệ sang tập trung vào AI và trải nghiệm đeo thông minh. Mặc dù điều này làm gia tăng lo ngại về một “VR winter”, thực tế cho thấy ngành VR chưa tiêu vong, mà đang bước sang một giai đoạn mới với ưu tiên hiệu quả thương mại và ứng dụng thực tế hơn, đồng thời mở ra cơ hội cho các công ty và nhà sáng tạo khác chiếm lĩnh thị trường ngày càng rộng mở hơn.