Trong bối cảnh toàn cầu đang bước vào làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) và bán dẫn, Marvell Technology — tập đoàn thiết kế vi mạch hàng đầu của Mỹ — cho rằng sự bùng nổ AI là cơ hội “lịch sử” để Việt Nam tạo ra chỗ đứng riêng trong ngành thiết kế chip (IC), thay vì cố gắng cạnh tranh trực tiếp với các trung tâm sản xuất chip quy mô lớn như Đài Loan hay Hàn Quốc.
Nhận định này được chia sẻ bởi ông Lê Quang Đạm, Tổng Giám đốc Marvell Việt Nam, qua đó thể hiện niềm tin của giới doanh nghiệp bán dẫn quốc tế rằng Việt Nam có lợi thế chiến lược để phát triển R&D thiết kế chip, tận dụng được cả nguồn nhân lực tiềm năng và chi phí cạnh tranh so với nhiều thị trường khác.
Việt Nam – điểm đến hấp dẫn trong thiết kế chip IC
Theo quan sát của Marvell, Việt Nam hiện đang có: Một lực lượng kỹ sư công nghệ ngày càng lớn và năng động; Nhiều công ty trong lĩnh vực thiết kế bán dẫn; Môi trường đầu tư quốc tế thu hút nhiều tập đoàn toàn cầu tham gia.
Thực tế công ty đã mở rộng đáng kể hoạt động tại Việt Nam: từ chỉ 5 kỹ sư vào năm 2013, đội ngũ của Marvell nay đã vượt 500 kỹ sư và Việt Nam trở thành trung tâm R&D thứ ba của tập đoàn toàn cầu, sau Mỹ và Ấn Độ.
Đây là ví dụ điển hình cho thấy đầu tư vào R&D thiết kế IC – một mắt xích quan trọng trong chuỗi bán dẫn toàn cầu — không chỉ dựa vào quy mô sản xuất, mà còn dựa vào chất lượng nhân lực công nghệ cao và môi trường đổi mới sáng tạo.
Thiết kế chip – ngách chiến lược phù hợp với Việt Nam
Ông Đạm cho rằng, thay vì cố gắng trở thành “TSMC tiếp theo” với các nhà máy sản xuất chip tiên tiến nhất – một mục tiêu đòi hỏi vốn đầu tư hàng chục tỷ USD và công nghệ cực kỳ phức tạp – Việt Nam có thể tập trung vào thiết kế chip và sản xuất silicon quy trình cơ bản hơn phục vụ các thiết bị tiêu dùng và ứng dụng IoT.
Chiến lược này không chỉ phù hợp với năng lực hiện tại của doanh nghiệp trong nước và quốc tế đang đầu tư tại Việt Nam mà còn phản ánh mô thức mà nhiều nền kinh tế phát triển chuỗi bán dẫn theo cách “từng bước gia tăng hàm lượng công nghệ”: Bắt đầu từ thiết kế và R&D (thiết kế logic, phần mềm nhúng, kiểm thử); Tăng dần đến tích hợp và giải pháp hệ thống; Cuối cùng mới là sản xuất phần cứng phức tạp hơn.
Nhân lực bán dẫn – yếu tố quyết định thành công
Sự chuyển hướng đầu tư vào thiết kế chip ở Việt Nam không phải ngẫu nhiên mà nhờ nguồn nhân lực trẻ và năng động. Theo báo cáo, ngành bán dẫn của Việt Nam hiện có khoảng hơn 60 công ty thiết kế IC, cùng với nhiều dự án quốc tế đặt trung tâm R&D tại đây.
Các dự án hợp tác đào tạo kỹ sư bán dẫn, kết nối doanh nghiệp quốc tế với các trường đại học trong nước, cũng được đẩy mạnh để xây dựng năng lực nội sinh cho chuỗi bán dẫn. Ví dụ, TP. Hồ Chí Minh đã triển khai kế hoạch đào tạo hàng ngàn kỹ sư bán dẫn – một phần trong chiến lược phát triển công nghệ trọng điểm giai đoạn 2026–2030.
Đây là tín hiệu tích cực cho thấy Việt Nam không chỉ là điểm đến gia công sản phẩm công nghệ thấp mà đang dần tiến tới vai trò cao hơn trong chuỗi giá trị công nghệ cao, đặc biệt là trong lĩnh vực đòi hỏi kiến thức kỹ thuật sâu như thiết kế vi mạch và hệ thống tích hợp dùng cho AI và data center.
Cơ hội – thách thức và bức tranh toàn cảnh
Sự kết hợp giữa bùng nổ AI toàn cầu và cơ cấu lại chuỗi cung ứng là một “cơ hội hiếm có” như Marvell nhấn mạnh. Dòng vốn quốc tế đang tìm kiếm những điểm đến mới để thiết lập R&D và thiết kế tích hợp, và Việt Nam nằm trong số các ứng viên nổi bật nhờ: chi phí nhân lực cạnh tranh; nguồn lao động trẻ dồi dào; chính sách khuyến khích đổi mới sáng tạo.
Tuy vậy, không thể phủ nhận vẫn tồn tại những thách thức lớn như: cần xây dựng hạ tầng nghiên cứu và thiết kế chip đạt chuẩn quốc tế; nâng cao quy mô các trung tâm R&D; tăng liên kết giữa doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo để đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao; phát triển hệ sinh thái thiết kế chip từ quy mô nhỏ đến hệ thống phức tạp hơn.
Việt Nam vươn dần lên trong làn sóng AI – bán dẫn
Nhận định từ Marvell Technology một lần nữa nhấn mạnh rằng điểm mấu chốt để Việt Nam tham gia sâu hơn vào ngành bán dẫn toàn cầu không phải là đua tranh sản xuất “đỉnh cao” ngay lập tức, mà là tận dụng cơ hội ở thị trường thiết kế chip – nơi có yêu cầu vốn thấp hơn nhưng giá trị công nghệ cao.
Chìa khóa thành công cho Việt Nam trong những năm tới là tiếp tục đẩy mạnh: đào tạo nhân lực kỹ thuật cao; thu hút các trung tâm R&D quốc tế; tối ưu chính sách hỗ trợ doanh nghiệp KH&CN; xây dựng các chuỗi hợp tác công – tư dài hạn.
Trong khi giá trị toàn cầu của ngành bán dẫn dự báo sẽ tăng mạnh theo động lực AI, việc carve out (tạo ngách riêng) trong thiết kế chip là một bước đi chiến lược thông minh và thực tế để Việt Nam ghi dấu trên bản đồ công nghệ thế giới.