Động thái này được xem là bước leo thang mới trong cuộc cạnh tranh AI giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, chỉ ít tuần trước cuộc gặp dự kiến giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình.

Chính quyền Mỹ ngày 29/7 công bố lệnh cấm đối với các mẫu robot hình người (humanoid), robot bốn chân và một số thiết bị điện tử công suất mới do Trung Quốc sản xuất. Quyết định do Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) ban hành, với lập luận rằng các thiết bị này có thể gây ra "rủi ro không thể chấp nhận được" đối với an ninh quốc gia và hạ tầng trọng yếu.

Theo quy định mới, các mẫu robot đã được cấp phép hoặc đang lưu hành trên thị trường Mỹ sẽ không bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, những sản phẩm mới từ các nhà sản xuất Trung Quốc sẽ không được phép nhập khẩu hoặc thương mại hóa tại Mỹ nếu không đáp ứng các yêu cầu đặc biệt.

Robot trở thành "mặt trận" mới của cuộc chiến công nghệ

Sau các biện pháp hạn chế chip AI, thiết bị viễn thông, drone và pin, robot hình người đang trở thành lĩnh vực mới trong cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung.

Giới chức Mỹ cho rằng các robot kết nối mạng có thể bị khai thác để thu thập dữ liệu, phục vụ hoạt động tình báo hoặc bị điều khiển từ xa nhằm gây ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng quan trọng. Đồng thời, Washington muốn thúc đẩy phát triển ngành robot nội địa, coi đây là một trụ cột của nền kinh tế AI trong tương lai.

Các doanh nghiệp Trung Quốc như Unitree, UBTech và AgiBot hiện nổi lên là những nhà sản xuất robot hình người có tốc độ phát triển nhanh, nhờ lợi thế về chuỗi cung ứng và chi phí sản xuất. Nhiều mẫu robot của các hãng này được ứng dụng trong nhà máy, kho vận, dịch vụ và nghiên cứu AI.

Trung Quốc phản đối, cảnh báo trả đũa

Bộ Thương mại Trung Quốc chỉ trích quyết định của Mỹ là hành động mang tính bảo hộ, lạm dụng khái niệm an ninh quốc gia và làm méo mó cạnh tranh thị trường. Bắc Kinh kêu gọi Washington hủy bỏ các biện pháp hạn chế, đồng thời tuyên bố sẽ thực hiện các biện pháp đáp trả nếu lệnh cấm tiếp tục được duy trì.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh hai bên đang chuẩn bị cho cuộc gặp cấp cao giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình, khiến căng thẳng công nghệ tiếp tục là một trong những chủ đề nổi bật trong quan hệ Mỹ - Trung.

Cơ hội hay thách thức với ngành robot Mỹ?

Giới chuyên gia có quan điểm trái chiều về tác động của lệnh cấm.

Một số ý kiến cho rằng việc hạn chế robot Trung Quốc sẽ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Mỹ phát triển và giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia khác cảnh báo ngành robot Mỹ vẫn phụ thuộc đáng kể vào linh kiện và thiết bị sản xuất tại Trung Quốc. Việc siết nhập khẩu có thể làm tăng chi phí nghiên cứu, kéo chậm quá trình thương mại hóa và khiến các startup gặp khó khăn trong ngắn hạn.

Trong khi đó, các nhà sản xuất Trung Quốc được đánh giá vẫn có lợi thế lớn nhờ thị trường nội địa rộng, quy mô sản xuất lớn và hệ sinh thái chuỗi cung ứng hoàn chỉnh. Vì vậy, lệnh cấm của Mỹ khó có thể làm chậm đáng kể đà phát triển của ngành robot Trung Quốc, nhưng sẽ góp phần thúc đẩy quá trình "tách rời" (decoupling) trong lĩnh vực robot và AI.