Ngày 13/7, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết Ủy ban sẽ xây dựng đề xuất luật mới sau mùa hè, dựa trên khuyến nghị của một nhóm chuyên gia về bảo vệ trẻ em trên môi trường số. Dự kiến, đề xuất sẽ được công bố trong bài phát biểu thường niên về Liên minh châu Âu vào tháng 9.
Trẻ dưới 13 tuổi có thể chỉ được dùng mạng xã hội dưới sự giám sát
Theo báo cáo của nhóm chuyên gia, trẻ em dưới 13 tuổi chỉ nên được sử dụng mạng xã hội trong thời gian giới hạn và dưới sự giám sát của cha mẹ, người chăm sóc hoặc giáo viên. Khi trẻ lớn hơn, quyền truy cập sẽ được mở rộng dần theo từng nhóm tuổi, thay vì áp dụng một ngưỡng chung cho tất cả.
Bà Ursula von der Leyen nhấn mạnh rằng vấn đề hiện nay không còn là liệu trẻ em có đối mặt với rủi ro trên Internet hay không, mà là làm thế nào để tạo ra một môi trường số an toàn hơn ngay từ những năm đầu đời. Theo bà, các nền tảng cần áp dụng những biện pháp bảo vệ phù hợp với từng độ tuổi thay vì để trẻ tiếp cận các thuật toán có khả năng gây nghiện hoặc nội dung không phù hợp.
Không chỉ mạng xã hội, AI chatbot và nền tảng số cũng có thể bị quản lý
Một điểm đáng chú ý là phạm vi điều chỉnh có thể không chỉ giới hạn ở mạng xã hội truyền thống.
Theo lãnh đạo Ủy ban châu Âu, nhóm dịch vụ cần được quản lý sẽ bao gồm cả các nền tảng có tính năng gây nghiện hoặc cung cấp nội dung không phù hợp với trẻ em. Điều này đồng nghĩa một số dịch vụ như chatbot AI, nền tảng chia sẻ video hoặc ứng dụng có cơ chế đề xuất nội dung mạnh cũng có thể thuộc diện xem xét.
Sức ép ngày càng lớn đối với Big Tech
Đề xuất mới được đưa ra trong bối cảnh EU đang tăng cường giám sát các nền tảng công nghệ theo Digital Services Act (DSA).
Tuần trước, Ủy ban châu Âu đã cáo buộc Meta chưa xử lý đầy đủ các yếu tố thiết kế có khả năng gây nghiện, như cuộn nội dung vô hạn (infinite scroll) và tự động phát video (autoplay), vốn bị cho là có ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần của thanh thiếu niên. Nếu không khắc phục, doanh nghiệp có thể đối mặt với các khoản phạt đáng kể theo quy định của DSA.
Các nền tảng như TikTok, YouTube, Facebook và Instagram hiện đều áp dụng giới hạn độ tuổi và một số công cụ kiểm soát dành cho trẻ em. Tuy nhiên, giới chức EU cho rằng những biện pháp hiện nay vẫn chưa đủ hiệu quả, đặc biệt trong việc xác minh độ tuổi người dùng và hạn chế các thuật toán tối ưu thời gian sử dụng.
Xu hướng quản lý trẻ em trên không gian số đang lan rộng
EU không phải là khu vực duy nhất siết chặt quản lý mạng xã hội đối với trẻ vị thành niên.
Trong thời gian qua, Australia, Anh, Trung Quốc, Ấn Độ và Mỹ đều đã ban hành hoặc đang xem xét các quy định tương tự nhằm hạn chế trẻ em tiếp cận mạng xã hội và các dịch vụ trực tuyến có nguy cơ gây ảnh hưởng đến sức khỏe tâm lý. Điều này cho thấy bảo vệ trẻ em trên môi trường số đang trở thành một ưu tiên chính sách toàn cầu trong kỷ nguyên AI và mạng xã hội.
Nếu được thông qua, đề xuất của EU sẽ tạo thêm áp lực lên các tập đoàn công nghệ trong việc thiết kế các nền tảng "an toàn theo mặc định" (safety by design), đồng thời thúc đẩy việc triển khai các công nghệ xác minh độ tuổi, kiểm soát thuật toán và bảo vệ dữ liệu trẻ em. Đây cũng được xem là bước tiếp theo trong xu hướng chuyển từ quản lý nội dung sang quản lý chính thiết kế và cơ chế vận hành của các nền tảng số.