Sự phục hồi của thị trường công nghệ toàn cầu, cùng làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu và bán dẫn, đang tạo động lực mới cho ngành điện tử Việt Nam. Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam (VEIA) dự báo kim ngạch xuất khẩu của ngành có thể tăng từ 15–20% trong năm 2026, tiếp tục giữ vai trò là lĩnh vực xuất khẩu chủ lực của nền kinh tế.

Thông tin được bà Đỗ Thị Thúy Hương, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam, chia sẻ tại Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số do Bộ Công Thương tổ chức ngày 26 tháng 6 vừa qua. Theo VEIA, trong những tháng đầu năm 2026, ngành điện tử tiếp tục đóng góp hơn 30% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước, khẳng định vai trò đầu tàu trong tăng trưởng xuất khẩu. 

AI và bán dẫn tạo động lực tăng trưởng mới

Theo VEIA, triển vọng tích cực của ngành điện tử đến từ sự phục hồi của nhu cầu công nghệ trên toàn cầu, đặc biệt đối với các sản phẩm phục vụ AI, trung tâm dữ liệu, máy tính AI, thiết bị điện tử thông minh và bán dẫn. Đây là những phân khúc đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao nhất, kéo theo nhu cầu lớn về linh kiện điện tử, thiết bị lưu trữ và các sản phẩm công nghệ cao. 

Việt Nam được đánh giá đang hưởng lợi từ xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu cũng như chiến lược đa dạng hóa sản xuất của các tập đoàn công nghệ quốc tế. Nhiều doanh nghiệp FDI tiếp tục mở rộng đầu tư vào lĩnh vực điện tử, góp phần gia tăng năng lực sản xuất và xuất khẩu.

Đơn hàng tăng nhưng áp lực vẫn lớn

Mặc dù triển vọng khả quan, các doanh nghiệp điện tử vẫn phải đối mặt với không ít thách thức. Theo VEIA, chi phí logistics, biến động địa chính trị, yêu cầu ngày càng khắt khe về phát triển bền vững và các tiêu chuẩn môi trường tại những thị trường lớn như Mỹ và Liên minh châu Âu đang tạo áp lực đáng kể đối với hoạt động xuất khẩu. 

Bên cạnh đó, doanh nghiệp trong nước vẫn phụ thuộc nhiều vào nguyên vật liệu và linh kiện nhập khẩu, trong khi tỷ lệ nội địa hóa ở nhiều phân khúc còn thấp. Điều này khiến giá trị gia tăng của ngành chưa tương xứng với quy mô xuất khẩu.

Cần nâng cao năng lực doanh nghiệp nội địa

Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam cho rằng để duy trì tốc độ tăng trưởng bền vững, cần tiếp tục phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và tăng cường năng lực của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đồng thời, doanh nghiệp cần đẩy mạnh đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D), chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đáp ứng các tiêu chuẩn ESG, nhằm nâng cao sức cạnh tranh trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu ngày càng yêu cầu cao về truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon và phát triển bền vững.

Triển vọng tích cực cho mục tiêu tăng trưởng

Theo đánh giá của các chuyên gia, nếu xu hướng đầu tư vào AI, trung tâm dữ liệu và bán dẫn tiếp tục duy trì, cùng với sự mở rộng của các tập đoàn công nghệ lớn tại Việt Nam, ngành điện tử hoàn toàn có khả năng đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu từ 15–20% trong năm 2026.

Đây không chỉ là cơ hội để nâng cao kim ngạch xuất khẩu mà còn là thời điểm quan trọng để ngành điện tử Việt Nam chuyển dịch từ vai trò gia công sang tham gia sâu hơn vào các khâu có giá trị gia tăng cao trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.

Trước những cơ hội và thách thức đan xen, Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam kiến nghị Chính phủ tiếp tục đẩy mạnh thu hút các dự án FDI công nghệ cao trong lĩnh vực điện tử, AI và bán dẫn; đồng thời nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ trong nước.

Hiệp hội cũng đề xuất tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, xây dựng nhà máy thông minh, ứng dụng AI vào sản xuất; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và kết nối doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn công nghệ toàn cầu.

Đặc biệt, Hiệp hội kiến nghị Chính phủ sớm ban hành Chiến lược phát triển ngành công nghiệp điện tử Việt Nam giai đoạn 2026-2035; hoàn thiện cơ chế ưu đãi cho ngành điện tử, bán dẫn, AI và trung tâm dữ liệu; đẩy nhanh chương trình phát triển công nghiệp bán dẫn quốc gia và có chính sách tín dụng, thuế phù hợp để hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ.

Đối với Bộ Công Thương, Hiệp hội đề xuất tiếp tục mở rộng các chương trình xúc tiến thương mại chuyên ngành tại Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Đông; hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới; đồng thời tăng cường cảnh báo sớm về các biện pháp phòng vệ thương mại và hàng rào kỹ thuật. 

Theo Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam, nếu tận dụng tốt cơ hội từ AI, chuyển dịch chuỗi cung ứng và các hiệp định thương mại tự do, ngành điện tử không chỉ hoàn thành mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 15-20% trong năm 2026 mà còn có thể trở thành động lực tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế trong giai đoạn tới.