Theo Nikkei Asia, Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC) đang dẫn đầu làn sóng mở rộng đầu tư ra nước ngoài của các doanh nghiệp Đài Loan. Tháng 7 vừa qua, TSMC công bố bổ sung 100 tỷ USD cho kế hoạch đầu tư tại Mỹ, nâng tổng vốn cam kết tại quốc gia này lên 265 tỷ USD.
Khoản đầu tư mới sẽ giúp TSMC mở rộng đáng kể năng lực sản xuất tại Arizona, với kế hoạch bổ sung thêm khoảng 4 nhà máy bán dẫn tiên tiến, đưa tổng số cơ sở sản xuất và đóng gói tiên tiến mà TSMC dự kiến xây dựng tại Mỹ lên khoảng 12, bên cạnh một trung tâm R&D.
Không chỉ TSMC, các nhà sản xuất máy chủ và thiết bị điện tử Đài Loan cũng đang tăng tốc đầu tư tại Mỹ để phục vụ trực tiếp sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu AI.
Quanta Computer trong tháng 9 được cơ quan quản lý Đài Loan phê duyệt kế hoạch rót 973 triệu USD vào công ty con tại Mỹ, nơi đang sản xuất máy chủ và thiết bị liên quan tại Tennessee. Wistron cũng được phép đầu tư 150 triệu USD vào một công ty con chuyên lắp ráp bảng mạch tại Mỹ, đồng thời chi thêm tới 146 triệu USD để cải tạo nhà máy và lắp đặt thiết bị tại Texas.
Trong khi đó, Inventec được phê duyệt khoản đầu tư 110 triệu USD để hỗ trợ hoạt động lắp ráp máy chủ tại Mỹ. Những động thái này cho thấy chiến lược mở rộng ra nước ngoài đang diễn ra trên toàn bộ chuỗi cung ứng AI, từ sản xuất chip đến máy chủ và linh kiện điện tử.
Theo Bộ Kinh tế Đài Loan, tổng giá trị các kế hoạch đầu tư tại Mỹ đã được các doanh nghiệp lớn của hòn đảo công bố lên tới 55 tỷ USD. Riêng khoảng 20 doanh nghiệp trong các lĩnh vực bán dẫn, máy chủ và các ngành liên quan, không tính TSMC, đã công bố tổng vốn đầu tư khoảng 35 tỷ USD tính đến tháng 5.
Đông Nam Á nổi lên như cứ điểm sản xuất AI
Song song với Mỹ, Đông Nam Á đang trở thành một trung tâm mở rộng sản xuất quan trọng của các doanh nghiệp công nghệ Đài Loan, đặc biệt đối với các linh kiện phục vụ máy chủ AI như bảng mạch và hệ thống tản nhiệt.
Tại Việt Nam, nhà sản xuất linh kiện tản nhiệt Auras Technology đã công bố kế hoạch đầu tư khoảng 7,78 tỷ Đài tệ để xây dựng nhà máy mới. Trong khi đó, nhà sản xuất vật liệu PCB Taiwan Union Technology (TUC) dự kiến đầu tư khoảng 7,79 tỷ baht (khoảng 231,8 triệu USD) để mở rộng công suất tại Thái Lan, bao gồm xây dựng nhà máy mới và lắp đặt thiết bị.
Các doanh nghiệp PCB khác của Đài Loan như Compeq Manufacturing và Zhen Ding Technology cũng đang mở rộng hoạt động tại Đông Nam Á nhằm đáp ứng nhu cầu linh kiện ngày càng lớn từ ngành máy chủ AI.
Ở lĩnh vực đóng gói và kiểm thử bán dẫn, ASE Technology Holding đã mua thêm thiết bị sản xuất cho công ty con tại Singapore với giá trị khoảng 1,26 tỷ Đài tệ, đồng thời quyết định mua một nhà máy với giá khoảng 2,15 tỷ Đài tệ.
Đáng chú ý, ShunSin Technology, công ty thuộc Foxconn, hồi tháng 8 công bố kế hoạch đầu tư tới 65 triệu USD để xây dựng dây chuyền sản xuất bán dẫn tại Việt Nam, bao gồm các công đoạn liên quan đến tạo kết nối mạch.
AI đang tái cấu trúc bản đồ sản xuất điện tử
Quy mô đầu tư nói trên phản ánh một xu hướng lớn hơn: AI đang làm thay đổi bản đồ sản xuất của ngành điện tử và bán dẫn châu Á.
Theo dự báo của Viện Nghiên cứu Thị trường Công nghiệp và Thông tin Đài Loan (MIC), đến năm 2030, Mỹ có thể chiếm 40% công suất sản xuất máy chủ AI của các doanh nghiệp Đài Loan, tăng mạnh so với 23% trong năm nay. Trong khi đó, tỷ trọng sản xuất tại Đài Loan có thể giảm từ 47% xuống 30%, còn Mexico giảm từ 30% xuống 15%.
Sự dịch chuyển này không đồng nghĩa Đài Loan mất vai trò trung tâm. Ngược lại, các doanh nghiệp đang xây dựng mô hình “Taiwan + Mỹ + Đông Nam Á”, trong đó Đài Loan tiếp tục giữ vai trò quan trọng về công nghệ, thiết kế, sản xuất chip tiên tiến và điều phối chuỗi cung ứng, còn các cơ sở ở nước ngoài đảm nhiệm một phần công đoạn sản xuất, đóng gói, lắp ráp và tiếp cận thị trường.
Nhu cầu AI tăng mạnh cũng đang kéo theo sự gia tăng thương mại giữa Đài Loan và ASEAN. Trong 8 tháng đầu năm, nhập khẩu của Đài Loan từ các nước ASEAN đạt 70,4 tỷ USD, tăng 75,4% so với cùng kỳ. Bộ Tài chính Đài Loan cho rằng mức tăng mạnh này chủ yếu đến từ nhu cầu linh kiện gia tăng khi chuỗi cung ứng AI được phân tán sang nhiều khu vực.
Cơ hội mới cho Việt Nam
Đối với Việt Nam, việc ngày càng nhiều doanh nghiệp Đài Loan mở rộng đầu tư vào các lĩnh vực bán dẫn, linh kiện điện tử, PCB, tản nhiệt và sản xuất máy chủ cho thấy cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng AI đang mở rộng.
Tuy nhiên, để tận dụng được dòng vốn này, Việt Nam cần chuyển từ thu hút các dự án lắp ráp sang phát triển hệ sinh thái nhà cung ứng trong nước, đặc biệt ở các lĩnh vực vật liệu, linh kiện chính xác, PCB, cơ khí chính xác, điện tử công nghiệp, đóng gói – kiểm thử và các dịch vụ kỹ thuật phục vụ sản xuất công nghệ cao.
Trong bối cảnh các tập đoàn Đài Loan đang chủ động đa dạng hóa chuỗi cung ứng, khả năng kết nối doanh nghiệp nội địa với các nhà sản xuất FDI sẽ là yếu tố quyết định Việt Nam có thể nắm bắt được bao nhiêu giá trị gia tăng từ làn sóng đầu tư AI mới.
Việc TSMC cùng các doanh nghiệp Đài Loan đồng thời mở rộng tại Mỹ và Đông Nam Á cũng cho thấy chuỗi cung ứng AI đang chuyển từ mô hình tập trung sang mạng lưới sản xuất đa cực, mở ra cơ hội để các nền kinh tế trong khu vực, trong đó có Việt Nam, định vị lại vai trò trong chuỗi giá trị điện tử – bán dẫn toàn cầu.