Tư vấn tiêu dùng
Khi lừa đảo mạng thành 'làng nghề' – mặt trái nguy hiểm của kinh tế kỹ thuật số
Mộc Đức - Thứ Sáu, 27/06/2025 10:33 CH
Vietnet24h - Thiệt hại hơn 12.000 tỷ đồng, 6.000 vụ việc chỉ trong một năm, hàng chục nghìn lượt phản ánh mỗi tháng. Con số mà Bộ Công an công bố không chỉ là hồi chuông cảnh báo về tình trạng tội phạm lừa đảo trực tuyến đang bùng phát, mà còn phản ánh một thực trạng đáng lo ngại: các đường dây lừa đảo đã chuyển từ mô hình nhỏ lẻ sang hoạt động bài bản như một “ngành công nghiệp ngầm”, thậm chí có dấu hiệu hình thành "làng nghề" lừa đảo ở quy mô xuyên quốc gia.
Lừa đảo không còn là hành vi đơn lẻ, mà là một “mô hình kinh doanh” tội phạm
Từ những mô-típ lừa đảo giản đơn như mạo danh người quen, giả cán bộ công an, đến các thủ đoạn có tổ chức như đầu tư tài chính ảo, giả danh ngân hàng, dịch vụ công, các chiêu trò lừa đảo ngày càng chuyên nghiệp, được “tùy biến theo mùa” – từ đe dọa cắt điện mùa nóng đến thông báo thu hồi vốn, xử lý vi phạm hành chính, lừa tình, lừa việc…
 
Nhưng nguy hiểm hơn là sự chuyên môn hóa và quy mô hóa của các đường dây. Theo Đại tá Nguyễn Huy Lục (Bộ Công an), tội phạm lừa đảo mạng đang hình thành mô hình giống như “làng nghề”, tập trung tại các đặc khu kinh tế ở quốc gia láng giềng, từ đó vận hành các trung tâm lừa đảo hướng về người dùng tại Việt Nam. Điều này khiến việc truy bắt, triệt phá trở nên vô cùng khó khăn vì yếu tố lãnh thổ, pháp lý quốc tế và sự liên kết xuyên biên giới.
 
Thứ nhất, công nghệ phát triển quá nhanh, trong khi nhận thức của người dân chưa theo kịp. Lỗ hổng nhận thức trở thành “cửa ngõ” để tội phạm lợi dụng. Từ sinh viên, người già đến cả người có học thức đều có thể bị dụ dỗ nếu thiếu cảnh giác.
 
Thứ hai, hệ sinh thái số ngày càng mở nhưng thiếu lớp phòng vệ đủ mạnh. Các nền tảng nhắn tin OTT, mạng xã hội xuyên biên giới, ví điện tử, sàn đầu tư tài chính không kiểm soát chặt kẽ – vô tình trở thành công cụ trung gian cho các nhóm tội phạm.
 
Thứ ba, sự tham gia của nhiều tổ chức nước ngoài – dưới lớp vỏ "công ty" – đã biến các hoạt động phi pháp thành quy trình chuyên nghiệp, có tuyển dụng, đào tạo, kịch bản “chốt đơn” như trong một doanh nghiệp thật sự. Việc này đặt ra một bài toán pháp lý rất phức tạp về năng lực giám sát và phối hợp quốc tế.
 
Bộ Công an và Google đã bắt đầu chiến dịch tuyên truyền sâu rộng – một bước đi đúng hướng, thể hiện sự phối hợp công – tư trong kỷ nguyên số. Nhưng tuyên truyền chỉ là một mắt xích. Phòng chống tội phạm mạng đòi hỏi:
 
Khung pháp lý mạnh, đồng bộ và cập nhật liên tục: Không thể để luật pháp chạy sau tội phạm. Cần sớm hoàn thiện luật An toàn thông tin, bổ sung chế tài xử lý mạnh tay với các hành vi tiếp tay, dung dưỡng lừa đảo, bao gồm cả các nền tảng công nghệ không kiểm duyệt nội dung.
 
Hợp tác quốc tế và kiểm soát xuyên biên giới: Những "đặc khu" tội phạm không nằm trong lãnh thổ Việt Nam, do đó, chỉ có hợp tác khu vực và song phương mới xử lý tận gốc.
 
Cơ chế cảnh báo sớm và ngăn chặn tức thời: Nhiều quốc gia đã áp dụng hệ thống cảnh báo lừa đảo tức thì (real-time scam alert) dựa trên trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và phối hợp ngân hàng – viễn thông – an ninh mạng. Đây là điều Việt Nam cần sớm triển khai.
 
Trách nhiệm xã hội từ các doanh nghiệp nền tảng: Google đã vào cuộc, nhưng còn hàng loạt nền tảng khác vẫn “im lặng” hoặc phản ứng chậm trước các chiêu lừa diễn ra ngay trên hệ thống của họ. Một môi trường mạng an toàn đòi hỏi trách nhiệm chia sẻ, không thể chỉ trông vào phía Nhà nước.
 
Cho đến khi hệ thống giám sát và luật pháp đủ mạnh, người dùng chính là “tường lửa” cuối cùng trước các chiêu trò lừa đảo mạng. Vì vậy, nâng cao nhận thức – từ giáo dục học đường, truyền thông đại chúng đến chương trình phổ cập kỹ năng số – cần được xem là chiến lược trọng điểm, lâu dài.
 
Tội phạm mạng đang thay đổi hình thái từ manh mún sang có tổ chức, từ cá nhân sang công nghiệp hóa, từ trong nước ra quốc tế. Việt Nam không thể chỉ phản ứng – mà phải chủ động. Muốn vậy, cần sự vào cuộc đồng bộ của nhà nước, doanh nghiệp và xã hội, với tư duy “an toàn số là nền tảng của phát triển bền vững trong kỷ nguyên số hóa”.
Google Play dính lùm xùm lớn: Ứng dụng giả ví điện tử đánh cắp tài sản người dùng Vietnet24h - Phòng nghiên cứu bảo mật Cyble vừa phát hiện chiến dịch lừa đảo có tổ chức liên quan tới hơn 20 ứng dụng Android giả mạo ví tiền mã hóa. Google đã lập tức gỡ bỏ một số ứng dụng, nhưng nhiều cái tên vẫn còn “ẩn mình” trên Play Store.
Memecoin TRUMP: Cơn sốt tiền số tỷ USD từ “chính chủ” Donald Trump Vietnet24h - Chỉ sau chưa đầy một ngày ra mắt, tiền số TRUMP – được cho là do Tổng thống đắc cử Donald Trump phát hành – đã đạt giá trị thị trường hơn 5 tỷ USD, trở thành hiện tượng gây chấn động cộng đồng tài chính và tiền mã hóa.
Tin khác cùng chuyên mục
Tin đọc nhiều
Kính thông minh AI của Samsung và Google cháy hàng đặt trước, thách thức vị thế thống trị của Meta Vietnet24h - Dòng kính thông minh tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) do Samsung Electronics và Google hợp tác phát triển đã bán hết toàn bộ số lượng phân bổ cho đợt đặt trước đầu tiên tại Hàn Quốc và Mỹ, dù giá khởi điểm lên tới 650.000 won, tương đương khoảng 490 USD.
Sự cố Microsoft làm gián đoạn hoạt động tại châu Á, phơi bày rủi ro phụ thuộc vào một nhà cung cấp công nghệ Vietnet24h - Sự cố gián đoạn dịch vụ Microsoft trên phạm vi toàn cầu đã gây ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động của doanh nghiệp và cơ quan chính phủ tại nhiều quốc gia châu Á, khi hàng loạt tổ chức không thể truy cập thư điện tử, công cụ làm việc trực tuyến và các dịch vụ đám mây.
Samsung và Google mở đặt trước kính thông minh AI, thách thức vị thế thống trị của Meta Vietnet24h - Samsung Electronics và Google sẽ bắt đầu nhận đặt trước mẫu kính thông minh tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) từ ngày 12/11/2026, đánh dấu bước tiến thương mại hóa sản phẩm hợp tác giữa hai tập đoàn trên thị trường thiết bị đeo thông minh.
Galaxy Z Fold8: Samsung đưa AI và trải nghiệm màn hình gập lên một tầm cao mới Vietnet24h - Thiết kế mỏng nhẹ, màn hình tối ưu cho đa nhiệm, các tính năng Galaxy AI và khả năng chuyển dữ liệu thuận tiện là những điểm được các nhà sáng tạo nội dung công nghệ tại Đông Nam Á và Châu Đại Dương chú ý khi trải nghiệm Galaxy Z Fold8.
Điều gì thôi thúc những người đầu tiên tại Hàn Quốc mua bộ đôi iPhone mới? Vietnet24h - Ngay trên sân nhà của Samsung, thương hiệu Apple vẫn thu hút được những người mua điện thoại gập, nhưng chính hệ sinh thái và phần mềm mới là yếu tố quyết định khiến họ chọn mua sản phẩm.
Samsung ra mắt Galaxy Buds On, tai nghe thiết kế mở tích hợp AI và điều khiển bằng cử chỉ Vietnet24h - Samsung Electronics chuẩn bị đưa Galaxy Buds On ra thị trường Hàn Quốc ngày 27/10, đánh dấu lần đầu tiên hãng giới thiệu tai nghe không dây sử dụng thiết kế mở.
Samsung nâng cấp Galaxy Z Fold8 Series: Mỏng nhẹ hơn, màn hình gập tối ưu cho AI và đa nhiệm Vietnet24h - Samsung tiếp tục đẩy giới hạn thiết kế điện thoại màn hình gập với Galaxy Z Fold8 và Galaxy Z Fold8 Ultra, tập trung vào ba hướng cải tiến chính: giảm trọng lượng và độ dày, nâng cao độ bền của màn hình gập, đồng thời khai thác không gian hiển thị lớn để phục vụ giải trí, sáng tạo nội dung và làm việc với trí tuệ nhân tạo (AI).
Apple ra mắt HomeView giá 299 USD, đặt Siri AI vào trung tâm ngôi nhà thông minh Vietnet24h - Apple chính thức giới thiệu HomeView, màn hình thông minh tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) có giá khởi điểm 299 USD, đánh dấu bước tiến mới trong chiến lược xây dựng hệ sinh thái nhà thông minh.
Mibro ra mắt đồng hồ chạy bộ AeroPace: Đưa huấn luyện AI đến gần hơn với người dùng phổ thông Vietnet24h - Hãng thiết bị đeo thông minh Mibro vừa giới thiệu AeroPace, mẫu đồng hồ chạy bộ tích hợp hệ thống huấn luyện cá nhân ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), với giá khởi điểm 149,99 euro.
Samsung Galaxy S26 FE tích hợp Galaxy AI, hướng đến trải nghiệm thông minh và sử dụng dài lâu Vietnet24h - Samsung đang định vị Galaxy S26 FE là mẫu smartphone kết hợp các tính năng trí tuệ nhân tạo (AI), camera nâng cấp và khả năng hỗ trợ phần mềm dài hạn, hướng đến người dùng cần một thiết bị phục vụ công việc, sáng tạo nội dung và kết nối trong cuộc sống hằng ngày.
Bộ xử lý máy tính có thể hoạt động bao lâu? Hơn 10 năm nếu được bảo dưỡng đúng cách Vietnet24h - Bộ xử lý trung tâm (CPU) là một trong những linh kiện quan trọng và có giá trị cao nhất trong máy tính.
iPhone Duo: Bước đột phá màn hình gập của Apple vẫn chưa đủ sức thuyết phục Vietnet24h - Chiếc iPhone màn hình gập đầu tiên đánh dấu bước tiến quan trọng của Apple trong phân khúc điện thoại cao cấp.
iPhone Duo tiếp tục đối mặt với lo ngại về độ bền màn hình gập tại Hàn Quốc Vietnet24h - Hai người dùng tại Hàn Quốc phản ánh chiếc iPhone Duo của Apple gặp sự cố màn hình bên trong chỉ vài ngày sau khi mua, làm dấy lên thêm những nghi vấn về độ bền của mẫu điện thoại gập đầu tiên của hãng.
iPhone Duo: Những tính năng người dùng nên trải nghiệm đầu tiên trên iPhone màn hình gập của Apple Vietnet24h - Sau khi iPhone Duo chính thức lên kệ từ ngày 23/10/2026, Apple bắt đầu đưa mẫu iPhone màn hình gập đầu tiên đến tay người dùng tại nhiều thị trường.
Hướng dẫn sử dụng trí tuệ nhân tạo trên thiết bị gia dụng để nâng cao chất lượng sống Vietnet24h - Trí tuệ nhân tạo đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi trên các thiết bị gia dụng, giúp người dùng tự động điều chỉnh điều hòa, quản lý thực phẩm trong tủ lạnh và tối ưu hóa quá trình giặt giũ. Thông qua hệ sinh thái nhà thông minh, các thiết bị có thể kết nối với nhau, giảm bớt thao tác thủ công và hỗ trợ xây dựng thói quen sinh hoạt tiện nghi hơn.
Bỏ gần 65 triệu đồng mua iPhone Duo: Có thực sự “đáng đồng tiền bát gạo”? Vietnet24h - iPhone Duo, chiếc iPhone màn hình gập đầu tiên của Apple, có giá khởi điểm 64,99 triệu đồng tại Việt Nam. Sức hấp dẫn của thiết bị không chỉ nằm ở thiết kế mới lạ, mà còn ở khả năng biến một chiếc điện thoại thành không gian làm việc và giải trí lớn hơn, cùng những tính năng chụp ảnh tận dụng hai màn hình.
5 cách bảo vệ tài khoản ngân hàng trước các cuộc tấn công bằng AI Vietnet24h - Làn sóng tấn công chiếm đoạt tài khoản có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt các ngân hàng trước những thách thức mới, đồng thời buộc người dùng phải nâng cao cảnh giác để bảo vệ tài khoản ngân hàng, mua sắm và các dịch vụ trực tuyến.
iPhone 18 Pro: Nâng cấp đáng chú ý nằm ở camera, pin và tốc độ sạc Vietnet24h - Sau một tuần trải nghiệm thực tế, PhoneArena đánh giá iPhone 18 Pro tiếp tục duy trì thế mạnh của dòng Pro, nhưng những cải tiến đáng chú ý nhất không nằm ở thiết kế mà tập trung vào camera, thời lượng pin, hiệu năng và tốc độ sạc.
Trên tay iPhone Duo: Mẫu iPhone đáng chú ý nhất của Apple trong một thập kỷ Vietnet24h - iPhone Duo tạo ấn tượng mạnh ngay từ trải nghiệm đầu tiên với thiết kế gập, màn hình gần như không thấy nếp gấp và khả năng đa nhiệm được Apple tối ưu hóa. Tuy nhiên, việc chỉ trang bị hai camera sau vẫn là điểm khiến sản phẩm chưa thực sự hoàn hảo.
Galaxy Z Flip 8: Samsung thay đổi cách dùng điện thoại gập Vietnet24h - Galaxy Z Flip 8 không tạo ra bước nhảy lớn về phần cứng, nhưng Samsung đã thay đổi đáng kể cách người dùng tương tác với màn hình ngoài, biến chiếc điện thoại gập vỏ sò thành thiết bị có thể sử dụng nhiều hơn mà không cần mở máy.