Lần đầu tiên trong lịch sử, Ấn Độ vượt Trung Quốc để trở thành nhà xuất khẩu smartphone lớn nhất sang Mỹ. Nhưng ẩn sau con số ấn tượng ấy là một cục diện mới đang định hình chuỗi cung ứng toàn cầu – nơi sản xuất không còn đơn thuần là câu chuyện của chi phí, mà là của địa chính trị, rủi ro và chiến lược dài hạn.

 

Theo số liệu thống kê mới nhất, trong quý II/2025, Ấn Độ chiếm đến 44% thị phần smartphone xuất khẩu sang Mỹ – tăng vọt 240% so với cùng kỳ. Trong khi đó, Trung Quốc lần đầu tiên rơi xuống vị trí thứ hai, chỉ còn chiếm 25%, tức chưa bằng một nửa so với trước đó. Đây không chỉ là cú trượt dốc của Trung Quốc mà còn là bước tiến dài trong tham vọng công nghiệp hóa sâu rộng của Ấn Độ.

 

Động lực chính đứng sau sự thay đổi địa chấn này là Apple – hãng chiếm phần lớn lượng smartphone xuất khẩu vào thị trường Mỹ. Trong nỗ lực đa dạng hóa chuỗi cung ứng, Apple đã tăng tốc dịch chuyển lắp ráp sang Ấn Độ nhằm đối phó với căng thẳng thương mại Mỹ - Trung và nguy cơ thuế quan mới dưới nhiệm kỳ Tổng thống Donald Trump. Sản lượng iPhone từ Ấn Độ trong quý II đã tăng gấp ba so với cùng kỳ năm trước, bất chấp lượng xuất khẩu giảm nhẹ do lượng hàng được dồn nhiều sang đầu năm để tích trữ.

Tuy nhiên, đằng sau sự dịch chuyển ồn ào là một thực tế ít được nhắc đến: nhu cầu smartphone tại Mỹ chỉ tăng 1% trong quý vừa qua – mức tăng khiêm tốn trong bối cảnh áp lực kinh tế và tiêu dùng suy yếu. Điều này đặt ra thách thức cho cả Apple lẫn các nhà sản xuất khác: việc tái định hình chuỗi cung ứng sẽ chỉ phát huy hiệu quả nếu gắn liền với các chiến lược tăng trưởng bền vững tại thị trường đầu ra.

 

Việc Apple và nhiều tập đoàn khác dịch chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc sang Ấn Độ và Việt Nam đang làm thay đổi cán cân quyền lực sản xuất toàn cầu. Đây là xu hướng mang tính dài hạn, được thúc đẩy không chỉ bởi chi phí mà bởi lo ngại về bất ổn địa chính trị, sự can thiệp của chính phủ và rủi ro chính sách.

 

Tuy nhiên, chính động thái này cũng đang chịu sự giám sát chặt chẽ từ chính quyền Mỹ. Tổng thống Donald Trump liên tục chỉ trích các công ty công nghệ vì không đưa sản xuất về Mỹ, đồng thời cam kết mạnh tay buộc doanh nghiệp “quay về quê nhà”. Dù Apple đã cam kết chi 500 tỷ USD trong vòng bốn năm tới tại Mỹ, hãng vẫn chưa có nhà máy sản xuất iPhone nào trên đất Mỹ – một thực tế có thể khiến họ trở thành mục tiêu tiếp theo trong chính sách “Nước Mỹ trên hết” nếu Trump tái đắc cử.

 

Sự kiện Ấn Độ vượt Trung Quốc lần này không chỉ là một cột mốc trong thống kê xuất khẩu, mà là tín hiệu cho thấy cuộc tái cơ cấu chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu đã chính thức bước sang giai đoạn mới – nơi các yếu tố chiến lược vượt lên trên các tính toán ngắn hạn về chi phí.