Hợp đồng kéo dài nhiều năm, dự kiến triển khai trên hàng chục nghìn trạm phát sóng tại Mỹ từ năm 2027. Đây được Qualcomm đánh giá là hợp đồng hạ tầng 5G lớn nhất từ trước đến nay, đồng thời mở ra cơ hội tăng trưởng mới khi tập đoàn bán dẫn Mỹ đẩy mạnh mở rộng hoạt động ra ngoài thị trường chip điện thoại thông minh.

Theo thông tin công bố ngày 4/11, SpaceX lựa chọn các nền tảng hạ tầng mạng di động Dragonwing của Qualcomm để xây dựng hệ thống trạm gốc mặt đất cho dịch vụ Starlink Mobile. Thỏa thuận bao gồm nền tảng xử lý khối vô tuyến Dragonwing QRU100, nền tảng xử lý khối phân phối Dragonwing QDU100 và phần mềm xử lý tín hiệu lớp vật lý.

Hệ thống dự kiến được triển khai tại hàng chục nghìn vị trí trạm phát sóng trên khắp nước Mỹ trong nhiều năm, bắt đầu từ năm 2027. Giá trị tài chính của hợp đồng không được hai bên công bố. Tuy nhiên, quy mô triển khai và thời gian hợp tác cho thấy đây có thể trở thành một nguồn doanh thu đáng kể đối với Qualcomm trong những năm tới. 

Dragonwing trở thành nền tảng phần cứng cho mạng Starlink Mobile

Theo thiết kế được công bố, mạng Starlink Mobile sẽ sử dụng công nghệ Massive MIMO với cấu hình 64T64R, tức mỗi cụm ăng-ten có 64 đường truyền phát và 64 đường truyền thu tín hiệu. Đây là kiến trúc ăng-ten đa đầu vào, đa đầu ra quy mô lớn, cho phép trạm gốc xử lý đồng thời nhiều luồng tín hiệu và phục vụ số lượng người dùng lớn hơn.

Trong cấu trúc này, Dragonwing QRU100 đảm nhiệm xử lý các chức năng vô tuyến tại khối vô tuyến của trạm gốc. Trong khi đó, Dragonwing QDU100 thực hiện những tác vụ xử lý tín hiệu băng gốc nhạy cảm về độ trễ ở lớp vật lý, thường được gọi là Layer 1 trong mô hình mạng di động.

Hai nền tảng được thiết kế để phối hợp xử lý tín hiệu vô tuyến và tín hiệu băng gốc với hiệu suất năng lượng cao. Qualcomm cho biết giải pháp này cải thiện hiệu năng trên mỗi watt điện tiêu thụ, qua đó giảm chi phí vận hành và tổng chi phí sở hữu hệ thống khi triển khai trên quy mô lớn.

Đây là yếu tố có ý nghĩa đặc biệt đối với kế hoạch của SpaceX. Việc xây dựng hàng chục nghìn trạm phát sóng mặt đất đòi hỏi khoản đầu tư lớn không chỉ cho thiết bị mạng mà còn cho nguồn điện, hệ thống làm mát, kết nối truyền dẫn và bảo trì. Nếu giảm được mức tiêu thụ năng lượng trên từng trạm, SpaceX có thể cải thiện đáng kể hiệu quả kinh tế của toàn bộ mạng lưới.

Ngoài phần cứng, Qualcomm còn cung cấp phần mềm xử lý tín hiệu lớp vật lý đạt tiêu chuẩn thương mại. Đây là thành phần quan trọng giúp các thiết bị vô tuyến và khối xử lý băng gốc vận hành đồng bộ, đáp ứng yêu cầu về tốc độ, độ trễ và độ ổn định của mạng 5G.

Qualcomm cho biết kiến trúc Dragonwing được thiết kế linh hoạt để hỗ trợ triển khai mạng đa băng tần theo nhiều giai đoạn. Điều này cho phép SpaceX mở rộng phạm vi phủ sóng và năng lực phục vụ theo tiến độ đầu tư, thay vì phải xây dựng toàn bộ hệ thống trong một lần.

SpaceX muốn kết hợp mạng vệ tinh và hạ tầng di động mặt đất

Thỏa thuận với Qualcomm là một bước tiến quan trọng trong kế hoạch phát triển Starlink Mobile của SpaceX. Thay vì chỉ dựa vào vệ tinh để cung cấp kết nối trực tiếp đến thiết bị đầu cuối, công ty muốn xây dựng một hệ thống kết hợp giữa mạng vệ tinh và mạng di động mặt đất.

Trong mô hình này, mạng vệ tinh Starlink đảm nhiệm vai trò mở rộng khả năng kết nối tại những khu vực khó tiếp cận, trong khi các trạm gốc mặt đất cung cấp dung lượng và năng lực truyền tải cần thiết cho dịch vụ di động ở những khu vực có mật độ người dùng cao.

Cách tiếp cận kết hợp có thể giúp SpaceX từng bước xây dựng một mạng viễn thông có phạm vi phủ sóng rộng, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào mô hình cung cấp dịch vụ vệ tinh đơn thuần. Đây cũng là cơ sở để công ty hướng tới cạnh tranh với những nhà mạng lớn tại Mỹ như AT&T, Verizon và T-Mobile.

Tuy nhiên, việc xây dựng mạng lưới mặt đất trên phạm vi toàn quốc là thách thức lớn hơn nhiều so với vận hành một hệ thống vệ tinh. SpaceX cần có đủ phổ tần, vị trí lắp đặt trạm phát sóng, hạ tầng truyền dẫn, nguồn điện và các thỏa thuận cần thiết để triển khai thiết bị. Công ty cũng phải giải quyết những yêu cầu về cấp phép, kết nối liên mạng và chất lượng dịch vụ trong một thị trường viễn thông có tính cạnh tranh cao.

Theo Reuters, SpaceX đang thúc đẩy kế hoạch mở rộng hoạt động sang lĩnh vực viễn thông mặt đất, trong đó việc tiếp cận phổ tần và tìm kiếm đối tác hạ tầng là những bước đi quan trọng. Việc lựa chọn Qualcomm giúp công ty có thêm một đối tác công nghệ lớn cho phần lõi thiết bị của mạng 5G, qua đó đưa kế hoạch triển khai tiến gần hơn tới giai đoạn hiện thực hóa. 

Michael Nicolls, Phó Chủ tịch cấp cao phụ trách Starlink, cho biết SpaceX đang xây dựng một mạng lưới tích hợp giữa vệ tinh và hạ tầng mặt đất nhằm duy trì kết nối cho người dùng ở nhiều môi trường khác nhau. Theo ông, kinh nghiệm công nghệ và nền tảng thiết bị của Qualcomm sẽ giúp SpaceX đẩy nhanh quá trình phát triển kiến trúc trạm gốc đầu cuối.

Về phía Qualcomm, Durga Malladi, Phó Chủ tịch điều hành kiêm Tổng Giám đốc phụ trách hoạch định công nghệ, giải pháp biên và trung tâm dữ liệu tại Qualcomm Technologies, nhấn mạnh rằng một mạng lưới viễn thông toàn quốc đòi hỏi hiệu năng xử lý cao và khả năng tiết kiệm năng lượng tại từng trạm phát sóng. Sự kết hợp giữa công nghệ Massive MIMO, bộ xử lý chuyên dụng và phần mềm Layer 1 của Dragonwing được kỳ vọng đáp ứng yêu cầu này.

Doanh thu đáng kể dự kiến đóng góp từ năm tài chính 2028

Hợp đồng với SpaceX có ý nghĩa đáng kể đối với chiến lược kinh doanh của Qualcomm, vốn lâu nay được biết đến chủ yếu nhờ các bộ xử lý và modem di động dành cho điện thoại thông minh.

Trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh, Tổng Giám đốc điều hành Qualcomm Cristiano Amon cho biết dự án với SpaceX sẽ là một trong những đợt triển khai mạng lớn nhất mà công ty tham gia. Doanh thu từ hợp đồng dự kiến bắt đầu được ghi nhận vào giai đoạn cuối năm tài chính 2027, trong khi đóng góp doanh thu đáng kể được kỳ vọng từ năm tài chính 2028.

Ông Amon đánh giá thỏa thuận này có tiềm năng lớn, không chỉ ở quy mô triển khai ban đầu mà còn ở khả năng phát triển quan hệ hợp tác lâu dài giữa hai doanh nghiệp. Dù Qualcomm chưa tiết lộ giá trị hợp đồng, mốc thời gian ghi nhận doanh thu cho thấy dự án sẽ đóng góp theo từng giai đoạn, gắn với tiến độ triển khai hạ tầng của SpaceX. 

Đối với Qualcomm, việc cung cấp thiết bị mạng cho SpaceX giúp tập đoàn mở rộng thị trường của các nền tảng Dragonwing, bên cạnh những lĩnh vực đã có như thiết bị kết nối công nghiệp, Internet vạn vật và hạ tầng viễn thông. Đây cũng là cách để công ty khai thác sâu hơn năng lực thiết kế chip, xử lý tín hiệu và công nghệ kết nối không dây vốn được tích lũy qua nhiều thế hệ sản phẩm di động.

Thị trường thiết bị hạ tầng mạng vốn có sự hiện diện của những nhà cung cấp lớn như Ericsson, Nokia, Samsung và các doanh nghiệp chuyên về bán dẫn, xử lý tín hiệu như Marvell, Broadcom và Intel. Việc Qualcomm giành được hợp đồng quy mô lớn với SpaceX cho thấy tập đoàn đang tìm cách mở rộng vai trò từ nhà cung cấp công nghệ cho thiết bị đầu cuối sang nhà cung cấp nền tảng xử lý cho mạng viễn thông.

Tuy nhiên, hợp đồng này chưa đồng nghĩa Qualcomm sẽ ngay lập tức chiếm được thị phần lớn trong toàn bộ thị trường thiết bị mạng. SpaceX có mô hình xây dựng hạ tầng riêng, trong đó Qualcomm cung cấp những thành phần nền tảng quan trọng, còn việc thiết kế tổng thể, tích hợp hệ thống và triển khai mạng vẫn phụ thuộc vào năng lực của SpaceX cùng các đối tác khác.

Hợp tác 5G đặt nền móng cho tham vọng 6G tích hợp trí tuệ nhân tạo

Một điểm đáng chú ý trong thỏa thuận là cả Qualcomm và SpaceX đều xem đây không chỉ là dự án triển khai 5G, mà còn là bước chuẩn bị cho hạ tầng viễn thông thế hệ tiếp theo.

Qualcomm cho biết kiến trúc Dragonwing có khả năng mở rộng, hỗ trợ nhiều băng tần và được thiết kế để thích ứng với những tiến bộ trong kết nối cũng như năng lực xử lý thông minh của mạng. Công ty xem sự hợp tác với SpaceX là một bước tiến thương mại hướng tới tầm nhìn về mạng 6G tích hợp trí tuệ nhân tạo, hay AI-native 6G.

Khái niệm mạng AI-native đề cập đến việc trí tuệ nhân tạo được tích hợp sâu vào kiến trúc và hoạt động của mạng viễn thông, thay vì chỉ được bổ sung như một ứng dụng bên ngoài. Trong mô hình này, AI có thể tham gia tối ưu phân bổ tài nguyên vô tuyến, quản lý lưu lượng, điều chỉnh cấu hình mạng theo nhu cầu thực tế và hỗ trợ phát hiện, xử lý sự cố.

Khi mạng di động ngày càng phải phục vụ nhiều loại thiết bị và ứng dụng khác nhau, từ điện thoại thông minh, xe tự hành đến robot công nghiệp và các hệ thống Internet vạn vật, khả năng tự động điều phối tài nguyên sẽ trở thành yếu tố quan trọng. Việc tích hợp AI vào hạ tầng mạng được kỳ vọng giúp cải thiện hiệu suất sử dụng phổ tần, giảm độ trễ và nâng cao độ tin cậy của dịch vụ.

Dù vậy, cần phân biệt rõ giữa nền tảng công nghệ hướng tới 6G và một mạng 6G thương mại hoàn chỉnh. Dự án hiện tại của SpaceX tập trung vào triển khai mạng 5G mặt đất. Kiến trúc phần cứng và phần mềm có khả năng mở rộng sẽ tạo điều kiện cho những bước phát triển tiếp theo, nhưng không đồng nghĩa mạng 6G đã được triển khai hoặc các tiêu chuẩn 6G đã hoàn tất.

Hợp đồng mới mở rộng dư địa tăng trưởng cho Qualcomm

Thỏa thuận với SpaceX phản ánh xu hướng Qualcomm đẩy mạnh đa dạng hóa hoạt động kinh doanh trong bối cảnh thị trường điện thoại thông minh ngày càng cạnh tranh và chu kỳ nâng cấp thiết bị không còn tăng trưởng mạnh như trước.

Trong nhiều năm, thế mạnh của Qualcomm tập trung vào bộ xử lý ứng dụng, modem và các công nghệ kết nối di động. Tuy nhiên, năng lực xử lý tín hiệu và công nghệ không dây của tập đoàn cũng có thể được khai thác trong những hệ thống hạ tầng lớn hơn, từ trạm phát sóng 5G đến các mạng kết nối thế hệ tiếp theo.

Đối với SpaceX, lựa chọn Qualcomm giúp công ty tiếp cận nền tảng xử lý mạng đã được phát triển cho lĩnh vực viễn thông, thay vì phải tự xây dựng toàn bộ công nghệ bán dẫn và phần mềm vô tuyến từ đầu. Đối với Qualcomm, đây là cơ hội chứng minh rằng các nền tảng Dragonwing có thể đáp ứng những yêu cầu triển khai ở quy mô toàn quốc, qua đó tạo tiền đề tiếp cận thêm các khách hàng hạ tầng mạng.

Dẫu vậy, khả năng hiện thực hóa kỳ vọng doanh thu vẫn phụ thuộc vào tiến độ xây dựng của SpaceX, mức độ sẵn sàng của phổ tần và hiệu quả kinh tế của mô hình Starlink Mobile. Việc triển khai hàng chục nghìn trạm gốc đòi hỏi nguồn vốn lớn và quá trình tích hợp phức tạp. Nếu tiến độ bị kéo dài hoặc quy mô mạng thay đổi, thời điểm ghi nhận doanh thu của Qualcomm cũng có thể chịu tác động.

Vì vậy, hợp đồng với SpaceX nên được nhìn nhận như một cột mốc chiến lược quan trọng hơn là nguồn doanh thu tức thời. Nó cho thấy Qualcomm đang mở rộng vai trò trong chuỗi giá trị viễn thông, đồng thời tạo thêm một hướng tăng trưởng gắn với sự hội tụ giữa mạng di động mặt đất, kết nối vệ tinh và trí tuệ nhân tạo. Trong cuộc đua hướng tới 6G, đây có thể là một trong những nền tảng hợp tác đáng chú ý giữa ngành bán dẫn và các doanh nghiệp khai thác hạ tầng không gian.