Sự dịch chuyển này phản ánh quá trình thay đổi vị thế cạnh tranh trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, khi doanh nghiệp Trung Quốc ngày càng có khả năng tự sản xuất các cấu phần phần cứng.
Theo Nikkei Asia ngày 10/10, các nhà cung cấp công nghệ làm vườn của Hà Lan đang điều chỉnh mô hình kinh doanh tại Trung Quốc. Thay vì cung cấp toàn bộ nhà kính cùng kết cấu và thiết bị đi kèm, các doanh nghiệp này tập trung nhiều hơn vào những công nghệ có hàm lượng tri thức cao, phần mềm độc quyền và khả năng tích hợp các hệ thống vận hành.
Hà Lan từ lâu giữ vị trí quan trọng trong lĩnh vực công nghệ nhà kính, với thế mạnh về thiết kế công trình, kiểm soát khí hậu, tưới tiêu, chiếu sáng và tự động hóa sản xuất nông nghiệp. Các giải pháp này cho phép kiểm soát chính xác điều kiện sinh trưởng của cây trồng, nâng cao năng suất và giảm sự phụ thuộc vào thời tiết.
Tuy nhiên, khi ngành công nghiệp Trung Quốc phát triển, năng lực chế tạo kết cấu và các thiết bị nhà kính trong nước được cải thiện. Các doanh nghiệp địa phương có thể đảm nhận nhiều công đoạn phần cứng vốn trước đây phụ thuộc vào nhà cung cấp nước ngoài. Điều này làm thay đổi lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp Hà Lan, đồng thời thúc đẩy họ tìm kiếm nguồn doanh thu từ những công nghệ khó thay thế hơn.
Phần mềm và tích hợp hệ thống trở thành lợi thế cạnh tranh
Trong mô hình nhà kính hiện đại, kết cấu công trình chỉ là một phần của hệ thống sản xuất. Hiệu quả vận hành còn phụ thuộc vào khả năng phối hợp giữa cảm biến, hệ thống tưới, kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và các phần mềm quản lý sản xuất.
Phần mềm điều khiển khí hậu có thể phân tích dữ liệu môi trường để điều chỉnh nhiệt độ, thông gió, tưới nước và chiếu sáng theo nhu cầu của cây trồng. Khi được kết nối với các hệ thống quản lý dữ liệu và thiết bị tự động, phần mềm giúp người vận hành kiểm soát nhiều thông số cùng lúc, giảm lãng phí tài nguyên và cải thiện tính ổn định của sản xuất.
Đây cũng là lĩnh vực mà các nhà cung cấp công nghệ Hà Lan có thể tiếp tục phát huy kinh nghiệm chuyên môn. Việc cung cấp phần mềm độc quyền và dịch vụ tích hợp cho phép doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình vận hành của khách hàng, thay vì chỉ thu doanh thu từ một lần bán thiết bị hoặc kết cấu nhà kính.
Dù vậy, chuyển dịch sang phần mềm không đồng nghĩa doanh nghiệp nước ngoài sẽ mặc nhiên duy trì được lợi thế. Khi các nhà cung cấp Trung Quốc nâng cao năng lực phát triển phần mềm và tự động hóa, cạnh tranh có thể mở rộng từ phần cứng sang nền tảng điều khiển, dữ liệu và dịch vụ kỹ thuật.
Trung Quốc thay đổi cấu trúc chuỗi giá trị công nghệ
Diễn biến tại ngành nhà kính cho thấy một mô hình thường gặp trong các ngành công nghệ: doanh nghiệp nước ngoài ban đầu cung cấp giải pháp tổng thể, sau đó từng phần của hệ thống được nội địa hóa khi năng lực sản xuất trong nước phát triển. Các nhà cung cấp quốc tế vì vậy phải tìm cách duy trì sự khác biệt thông qua công nghệ chuyên sâu, tài sản trí tuệ và dịch vụ có giá trị gia tăng cao.
Đối với Trung Quốc, việc phát triển năng lực chế tạo nhà kính trong nước có thể giúp giảm chi phí đầu tư, rút ngắn thời gian cung ứng và tăng khả năng thích ứng với điều kiện sản xuất địa phương. Với các nhà cung cấp Hà Lan, thách thức là chuyển đổi mô hình kinh doanh đủ nhanh để duy trì vị thế trong một thị trường ngày càng có nhiều đối thủ nội địa.
Tuy nhiên, chưa có số liệu cụ thể được công bố trong thông tin hiện có về quy mô doanh thu phần mềm của các doanh nghiệp Hà Lan tại Trung Quốc, mức suy giảm xuất khẩu nhà kính trọn gói hay thị phần của các nhà cung cấp địa phương. Vì vậy, chưa thể xác định chính xác mức độ tác động tài chính của quá trình chuyển đổi này.
Bài học cho ngành nông nghiệp công nghệ cao
Xu hướng trên cũng mang lại những gợi mở đối với các quốc gia đang phát triển nông nghiệp công nghệ cao, trong đó có Việt Nam. Việc nhập khẩu thiết bị hiện đại có thể giúp nâng cao năng suất trong giai đoạn đầu, nhưng để tạo ra năng lực cạnh tranh dài hạn, doanh nghiệp cần từng bước làm chủ công nghệ vận hành, tự động hóa và quản lý dữ liệu.
Đối với ngành điện tử và công nghiệp hỗ trợ, nhà kính thông minh mở ra nhu cầu đối với cảm biến, bảng mạch điều khiển, thiết bị kết nối, hệ thống giám sát và các giải pháp quản lý năng lượng. Đây là những phân khúc có khả năng tạo cơ hội cho doanh nghiệp điện tử tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng nông nghiệp công nghệ cao.
Trường hợp các doanh nghiệp Hà Lan tại Trung Quốc cho thấy lợi thế cạnh tranh không nhất thiết nằm ở việc cung cấp nhiều thiết bị nhất, mà có thể đến từ khả năng làm chủ công nghệ cốt lõi và kết nối các thành phần thành một hệ thống hoạt động hiệu quả. Trong bối cảnh phần cứng ngày càng được nội địa hóa, phần mềm, dữ liệu và năng lực tích hợp có thể trở thành những yếu tố quyết định vị thế của doanh nghiệp trong chuỗi giá trị toàn cầu.